Chế độ ăn uống

Nên ăn giảm muối hơn bình thường (dưới 6g/ngày, tương đương 1 muỗng cà phê); Giảm những thức ăn mặn như mắm, tương, dưa, cà…; Bớt dùng bột ngọt vì có nhiều natri không kém muối ăn. Cần giảm cân nếu có thừa cân, bằng cách:

Giảm cung cấp năng lượng bằng các chế độ ăn phù hợp; Ăn các món luộc, hấp, kho, nướng thay cho chiên, quay, xào; Uống sữa không chất béo; Ăn nhiều rau, trái cây… thay cho thức ăn ngọt; Cần ăn chậm, nhai kỹ; Ăn nhiều vào buổi sáng, tránh ăn nhiều vào buổi tối.

Tăng tiêu hao năng lượng với những hoạt động như: Tập thể dục, thể thao.

Giảm bớt mỡ, người thừa cân càng phải ăn ít dầu mỡ hơn. Hạn chế tối đa thức ăn nhiều cholesterol như phủ tạng động vật, ăn ít trứng.

Chú ý ăn các loại hạt ngũ cốc nguyên vẹn như gạo tẻ, gạo nếp, khoai củ. Dùng ít đường và các loại hoa quả đóng hộp, bánh kẹo.

Ăn nhiều rau xanh và trái cây tươi để tăng nguồn kali và vitamin, các loại rau giàu vitamin C, E, A và đặc biệt một số loại có tác dụng hạ huyết áp như: Cần tây, cải cúc, bông cải xanh, rau muống, cà chua, cà tím, cà rốt, hành tây, nấm hương, nấm rơm, mộc nhĩ, tỏi, lạc, đậu hà lan…

Hạn chế thức ăn có tác dụng kích thích thần kinh, tâm thần: Không uống nhiều rượu bia, cà phê, nước trà đặc. Tăng sử dụng thức ăn, nước uống có tác dụng an thần, lợi tiểu như: hạt sen, ngó sen, chè sen vông, canh lá vông…

Không hút thuốc lá vì nicotin làm co mạch ngoại vi

Chế độ luyện tập ở người tăng huyết áp

Nhiều người nghĩ rằng, những người huyết áp cao thì không nên chơi thể thao, cấm chạy, cấm bơi… Suy nghĩ như vậy là không đúng. Người tăng huyết áp không những không phải kiêng hoạt động thể lực mà còn cần phải tập và tập đều đặn hơn người thường. Những hoạt động thể lực làm cho các động mạch mềm mại, đàn hồi, dẻo dai hơn; giúp các tĩnh mạch đưa máu về tim nhanh và đều đặn hơn; tim đẩy máu nhiều hơn đến các cơ quan trọng yếu và cơ bắp. Ngoài ra, hoạt động thể lực còn giúp cho tinh thần sảng khoái, nhanh nhẹn…

Có nhiều môn thích hợp cho người cao huyết áp, dễ thực hiện, tuy nhiên trước khi chọn cho mình một môn tập, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để có lời khuyên thích hợp cho thể trạng, sức khoẻ, mức huyết áp và điều kiện của mình.

Đi bộ là cách tập nhẹ, an toàn, tuổi nào, giờ nào cũng đi bộ được. Tuy nhiên, muốn đạt lợi ích thật sự cho tim mạch thì nên đi bộ hơi nhanh (nếu thấy ra chút mồ hôi và hơi thở gấp một chút là tốt). Đạp xe đạp; chạy chậm là cách luyện tập rất tốt cho người cao huyết áp cũng như cho mọi người. Bơi cũng là môn thể thao thích hợp với người cao huyết áp. Cười đùa trong khi luyện tập cũng có lợi lớn về tâm lý cho người bệnh có tim mạch; khí công, yoya, thái cực quyền – những môn này có lợi cho tim mạch và hô hấp…

Với những bệnh nhân tăng huyết áp độ III (trên 180/110mmHg) thì cần phải kiểm soát được huyết áp bằng việc dùng thuốc, sau đó mới tiến hành chương trình tập luyện theo hướng dẫn của thầy thuốc.

Những hoạt động không có lợi với người huyết áp cao là: tập tạ – vì cơ bắp căng thẳng kéo dài, máu khó lưu thông làm huyết áp tăng thêm; lặn dưới nước lâu, bắt phải nín thở cũng làm tăng huyết áp; các hoạt động đòi hỏi nhiều thể lực và dễ làm huyết áp tăng như leo núi, đá bóng, chạy nhanh, chạy đường dài, đua xe; bóng chuyền, quần vợt; bóng rổ…

Bs Trần Thanh Bình

Người bị suy thận mạn tính nên kiêng hẳn các loại dưa, cà, mắm tôm, cá mắm, rượu, bia… Khi chế biến thức ăn, tuyệt đối không cho muối và mì chính, chỉ được phép dùng 1 thìa nước mắm mỗi ngày. Khi bị phù thì phải ăn nhạt hoàn toàn.

Về nước uống, bệnh nhân suy thận mạn nên dùng nước đun sôi để nguội, nước rau luộc, nước quả (cam, quýt). Lượng nước uống mỗi ngày bằng lượng nước tiểu cộng thêm 200-300 ml.

Những thức ăn nên hạn chế

– Gạo, khoai tây, đậu đỗ, lạc, vừng.

– Rau ngót, rau muống, rau dền, giá đỗ.

– Các phủ tạng động vật như gan, bầu dục, óc, tim….

Những thức ăn nên dùng

– Các thực phẩm có chứa ít chất đạm như miến dong, bột sắn, khoai lang.

– Các loại hoa quả ngọt như chuối, nhãn, vải, na, xoài, đu đủ, nho ngọt.

– Các loại rau ít muối như bầu, bí, mướp, dưa chuột, giá đỗ, bắp cải, rau cải.

– Các thực phẩm nhiều chất bổ như trứng gà, thịt nạc, cá, sữa, tôm.

Các món ăn có lợi nhất:

– Miến nấu thịt nạc hoặc thịt nạc xào giá đỗ.

– Khoai sọ, khoai lang luộc, sắn luộc chấm đường.

– Bột sắn dây nấu chè.

– Bánh bột lọc.

– Khoai tây, khoai lang rán.

Lượng thực phẩm dùng trong một ngày

– Thịt nạc (cá, tôm) 100 g. Có thể thay bằng 2 quả trứng gà hoặc 1 bìa đậu phụ.

– Mỡ lợn 2-3 thìa cà phê.

– Gạo (hoặc mì) 120 g. Có thể thay bằng 150 g miến dong hoặc 300 g khoai lang, khoai sọ.

– Nước mắm 1 thìa.

– Dưa chuột, bí xanh, rau cải 200-300 g.

– Chuối, na, vải, nhãn 200-300 g.

BS Nguyễn Thanh Hà

(Theo Suckhoedoisong.vn)

Sốt là phản ứng của cơ thể trước các tác nhân gây nên. Có rất nhiều nguyên nhân gây sốt, thường là do vi khuẩn hoặc vi rút.

Nhiệt độ bình thường:36-37độ, nhiệt độ thấp hơn 36 độ là hạ nhiệt độ, nhiệt độ lớn hơn 37.5 độ là sốt.

Các mức độ sốt: + Sốt nhẹ: Từ 37.5-38độ

+ Sốt vừa: Từ 38-39độ

+ Sốt cao: Từ 39độ

Thông thường, cặp nhiệt độ thường được cặp vào nách hoặc trán của trẻ. Nếu cần thiết có thể cặp ở hậu môn nhưng sau khi cặp hậu môn phải vệ sinh nhiệt độ sạch sẽ. Trẻ lớn không nên cho cặp vào miệng, để tránh trường hợp trẻ cắn thuỷ ngân vào trong miệng.

Những việc cần làm khi trẻ sốt: Đặt trẻ ở phòng thoáng, tránh gió lùa, bỏ bớt quần áo. Chườm bằng nước ấm khoảng 37độ. Lấy khăn ướt đắp lên các vị trí : trán, nách bẹn hoặc dùng cách chườm vuốt như sau: Lau cho trẻ bằng khăn ướt từ trán đến nách, vuốt từ mặt trong cánh tay, cẳng tay và lòng bàn tay. Sau đó vuốt từ bẹn đến mắt cá chân từ trong đùi xuống bắp chân và lòng bàn chân. Tiếp tục chườm vuốt từ gáy dọc xuống mông .

Chú ý : Thay nước liên tục chườm sau 20 phút cặp lại nhiệt độ. Trong khi chườm nếu thấy trẻ rét phải dừng ngay, sau khi chườm phải lau khô người trẻ.

Cho trẻ uống nhiều nước và bú nhiều, giữ vệ sinh ăn uống, đồ dùng cho trẻ.

Dùng thuốc phải theo chỉ định của bác sỹ, thông thường có thể sử dụng Efferagan loại bột, viên đút hậu môn, viên nén hàm lượng 80-150-250 mg (tính theo cân nặng 10-15mg/kg).

Nếu sốt kèm ỉa chảy, khó thở,co giật phải đưa trẻ đến trung tâm y tế gần nhất.

ĐDT. Lê Thị Hoà Bình

Khoa Sơ sinh

Phổi có chức năng hấp thụ O2 đào thải CO₂. quá trình trao đổi đó phụ thuộc vào khả năng không khí và tình trạng trao đổi ở các huyết quản phổi. Giữa phổi và tim có liên quan chặt chẽ tim phân phối O2 cho cơ thể và đưa CO₂ lên phổi, nên những biến đổi của quá trình thông khí và trao đổi khi đều ảnh hưởng lên tim mạch (Hình 27). Thăm dò chức năng hô hấp có 3 mục đích chủ yếu:

– Đánh giá sự  trao đổi khí, sự thông khí.

– Tình hình huyết động của tiền tuần hoàn.

– Các phương pháp được sử dụng  đều nhằm đạt những mục đích đó.

I – ĐÁNH GIÁ THÔNG KHÍ

A- ĐO THỂ TÍCH HÔ HẤP

Dùng phế dung kế.

Hô hấp trong phế dung kế  biểu diễn bằng một đường hình sin, biểu đồ tỷ lệ thuận cới thể tích  không khí được hô hấp.

Kết quả: Tuỳ theo tuổi giới, tầm vóc người, những con số trung bình  của hô hấp được ghi trên một bảng đối chiếu.

Dưới đây là những số liệu trung bình ở người lớn, tầm trung bình:

– Không khí lưu thông 0,500l

– Hít vào cố 1,500l

– Thở ra cố 1,500l

– Dung tích sống 3,500l

Không khí cặn

=  20 – 25 %

Thể tích phổi

 Để đánh giá khả năng thông khí trên những nét lớn, người ta dựa vào dung tích sống:

– Dung tích sống giảm:

– Ở những người ít luỵên tập hô hấp.

– Trong tất cả những trường hợp giảm biên độ hô hấp do tổn thương thành ngực  hoặc thay  đổi bệnh lý làm sút kém khả năng thông khí ở phổi. Ví dụ: giãn phế nang, dính màng phổi,  nước màng phổi,  lao phổi nặng, xơ phổi, người ta gọi là tình trạng thông khí hạn chế.

· Dung tích sống tăng:

– Ở những người  tập luyện nhiều.

– Ở những người bệnh có tổn thương phổi cũ đang tiến triển tốt và đang được theo dõi tập thở.

– Phương pháp tìm dung tích sống chỉ mới cho biết thể tích  không khí được lưu thông tối đa, nhưng muốn biết sự lưu thông đó có được tiến hành mau lẹ hay không, sức đàn hồi của phổi như thế nào, sự phân phối không khí trong phế nang ra sao, cần thiết phải làm một số thăm dò khác.

B- NGHIỆM PHÁP TIFFENEAU

Mục đích: tìm thể tích không khí thở ra tối đa trong một giây sau khi đã hít vào cố.

Ký hiệu của thể tích đó: VEMS (Volume expiratoire maximum (seconde).

Tiến hành: Hít vào tối đa.

Cho trục ghi quay nhanh, rồi thở ra hết sức mạnh. Khi thể tích không khí thở ra trong một giây. Đường cong ghi thể tích thở ra càng cao, VEMS càng thấp, nghĩa là thở ra  có khó khăn, ví dụ trong bệnh hen, xơ phổi (Hình 29).

VEMS

Chỉ số  Tiffeneau: 

Dung tích sống

bình thường là: 70 – 80%. Trong hen phế quản, giãn phế nang, chỉ số này giảm thấp gọi là rối loạn tắc nghẽn.

Trong một số bệnh phế quản bị co thắt, dùng axetylcholin bơm vào đường hô hấp có thể làm giảm VEMS, ngược lại, với alơdrin làm giãn nở phế quản, VEMS tăng lên rõ rệt.

C- LƯU LƯỢNG THỞ TỐI ĐA.

(Maximal Breathing capacity)

Đây là nghiệm pháp tổng hợp tìm dung tích sống và VEMS.

Tiến hành: thở nhanh, sâu, với tần số thích hợp nhất trong khoảng 10-20 giây. Sau đó tính ra lưu lượng thở tối đa trong một phút.

Kết quả: v=Vt x f (Trong đó, v là thể tích hô hấp trong một phút. Vt là thể tích một lần hô hấp, f là tần số hô hấp.

Bình thường  V= xấp xỉ 80% sinh lượng x f.

Ở người trung bình: V= 130l/phút.

D – TÌM THỂ TÍCH KHÔNG KHÍ CẶN.

Không khí cặn là phần không khí còn lại trong phổi, sau ki đã thở ra hết sức. Thể tích cặn lớn trong giãn phế nang, chứng tỏ tỷ lệ cho hô hấp  của thể tích phổi thấp. Ngược lại trong trường hợp  thể tích không khí cặn nhỏ quá, nếu người bệnh phổi phải gây mê để phẫu thuật, do thiếu không khí đệm trong phổi nên dễ bị ngộ độc thuốc mê hơn người bình thường.

Đo thể tích không khí cặn, người ta dùng phương pháp gián tiếp, đo độ hoà tan của một chất khí không tham gia vào trao đổi hô hấp, ví dụ khí trơ Helium hoặc Pitơ.

E – PHÂN PHỐI KHÔNG KHÍ

(Pulmonary mixing)

Qua nghiệm pháp tìm thể tích  không khí cặn, ta có thể đánh giá  được tốc độ phân phối không khí trong phế nang.

Nếu sự phân phối đó nhanh N2 được O2 di chuyển nhanh (nếu dùng N2) nhưng nếu không khí bị cản trở, quá trình thay thế  đó được tiến hành rất chậm, sau một thời gian dài đồng hồ ghi thể tích N2 mới chỉ con số tối đa không thay đổi.

GIÁ TRỊ CỦA CÁC NGHIỆM PHÁP THĂM DÒ THÔNG KHÍ

Các nghiệm pháp trên cho ta biết khả năng vận chuyển không khí của phổi. Muốn nhận định kết quả thăm dò, cần phải làm nhiều lần một nghiệm pháp, và kết hợp nhiều loại. Ngoài ra phải chú ý tới yếu tố tuổi, giới, sức, vóc, tập luyện thói quen, cũng như  hoàn cảnh thời tiết khi tiến hành thăm dò.

Thăm dò không khí mới chỉ là một bước đầu. Một yếu tố quan trọng là đành giá kết quả của sự thông khí đó: sự trao đổi O2 và CO₂ ở phổi.

I – THĂM DÒ VỀ TRAO ĐỔI KHÍ

A- TÌM TỶ LỆ GIỮA  THỂ TÍCH KHÔNG KHÍ LƯU THÔNG VÀ O2 ĐỰƠC TIÊU THỤ TRONG MỘT PHÚT.

Tiến hành: chi thể tích hô hấp trong một phút thông khí ( V. sau đó để người bệnh  thở O2 trong một phút, rồi ghi thể tích O2 được hấp thụ (VO2).

Kết quả: V/VO2 tăng, khi hoạt động càng tăng sớm và tăng nhanh chứng tỏ người bệnh suy hô hấp  vì phải thở nhiều. Nhưng O2 được hấp thụ lại tương đối ít

Nguyên nhân:

1. Phân phối không khí  hít vào không tốt.

2. Mất cân xứng giữa thông khí và trao đổi khí do tổn thương ở thành phế nang, không khí tuy vào được khí phế nang nhưng không trao đổi O2 và CO₂ qua thành mao mạch được. Hiện nay, để tìm hiện tượng này, người ta dùng phương pháp tính thể tích CO₂ được thở ra trong một phút bằng tia hồng ngoại, dựa trên khả năng hấp thu tia hồng ngoại của CO₂.

Nếu sự trao đổi O2 và CO₂ kém, CO₂ được đào thải qua phổi ít đi, các giải pháp hấp thụ hồng ngoại của CO₂ sẽ ít đi.

3. Suy tuần hoàn: do suy tim, O2 cung cấp cho cơ thể  ít đi, người bệnh phải thở nhiều để  bù lại tình trạng thiếu Oxy.

Thăm dò không khí và thay đổi khí riêng lẽ:

Có thể tiến hành  đối với từng bệnh phổi bằng cách dùng ống thông riêng cho hai phế quản. Phương pháp này cho phép ta đánh giá được hô hấp ở mỗi bên phổi, và có ích lợi trong chỉ định  phẫu thuật phổi.

B – ĐỊNH LƯỢNG O2 VÀ CO₂ TRONG MÁU

O2  và CO₂ trong máu phản ánh kết quả của hô hấp. Trong thiểu năng hô hấp suy tim O2 giảm và CO₂ tăng trong máu. Người ta lấy máu động mạch để xác định.

Kết quả: Bình thường.

– O2:  20-25 thể tích / 100ml máu.

Tỷ lệ bão hoà: 98%. PaO2 = 100mmHg (áp lực trong động mạch).

– CO₂: 56 thể tích /100ml máu.

PaCO₂ = 40mm Hg (áp lực trong động mạch) đối với Ph =7,4.

Dựa vào kết quả trên, ta có thể tính được thể tích không khí  lưu thông trong phế nang, nghĩa là lượng không khí  đã được thực hiện đưa vào phế nang, không phải là không khí vô dụng  vì ở trong khoảng chết, không tham gia vào trao đổi khí ở đường hô hấp trên, khí quản, phế quản lớn.

VCO₂ x 6863

VA =

PaCO₂

 VA = 2,5 x 31/ phút

VA: thể tích không khí qua phế nang trong 1 phút (venrilation alvéolaire).

VCO₂: thể tích CO₂ thở ra trong 1 phút,  0,863 là một hằng số.

Giá trị của sự thăm dò trao đổi khí

Kết hợp với sự thăm dò về thông khí, sự đánh giá trao đổi khí khi nghĩ và hoạt động  có thể  giúp ta phát hiện được:

1. Rối loạn thông khí  kèm  theo biến đổi bệnh lý của CO₂ và O2 trong máu.

2. Rối loạn thông khí nhưng không kèm theo  thay đổi của CO₂ và O2 trong máu khi nghỉ ngơi.

3. Thông khí bình thường, nhưng có biến đổi bệnh lý của các khí trong máu.

II – NGHIÊN CỨU SỰ THAY ĐỔI CỦA HUYẾT ĐỘNG

Những thay đổi của bệnh lý hô hấp ảnh hưởng trực tiếp  tới sự hấp thụ O2 và đào thải CO₂ ở phổi. Tình trạng thiếu O2 sẽ dẫn tới tăng áp lực tiểu tuần hoàn và tăng sự hoạt động của tim phải,  kết quả là sự phì đại  và suy tim phải.

Người ta có thể phát hiện được tình trạng đó bằng phương pháp thông timphải. Chụp tim phổi và chụp tuần hoàn của động mạch phổi bằng chất cản quang ta cũng có thể thấy những sự thay đổi do tổn thương hô hấp, ảnh hưởng lên tim mạch.

KẾT LUẬN

1. chúng ta có nhiều loại nghiệm pháp  thăm dò chức năng hô hấp, nhưng tất cả đều  nhằm đánh giá khả năng thông khí. Kết quả của thông khí hay sự thay đổi O2 và CO₂ ảnh hưởng lên tim mạch, bộ phận liên quan mật thiết tới  hô hấp.

2. Cần phối hợp  và lựa chọn các nghiệm pháp thăm dò cho từng bệnh để khi nhận định kết quả cũng  như quyết định hướng điều trị được xác đáng. Dầu sao không thể nào coi nhẹ sự thăm khám và theo dõi lâm sàng được.

Việc lạm dụng thuốc ngủ cho trẻ sẽ gây lệ thuộc thuốc và làm chứng rối loạn giấc ngủ trở nên trầm trọng hơn. Đó là chưa kể việc dùng thuốc không đúng có thể gây các tai biến nguy hiểm đến tính mạng.

Theo bác sĩ Nguyễn Quang Vinh, phụ trách chuyên khoa thần kinh Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, thuốc gây ngủ có nhiều loại. Loại thứ nhất là thuốc dùng vào mục đích điều trị bệnh có tác dụng phụ gây ngủ. Thứ hai là thuốc thật sự để điều trị mất ngủ. Thứ ba là thuốc tâm thần, thần kinh dùng để điều trị bệnh nhân tâm thần (bắt buộc phải cho ngủ thì mới hết bệnh). Trẻ em chỉ có thể dùng nhóm đầu tiên để ngủ nhiều hơn, bớt hoạt động, dễ lên cân và đỡ quấy khóc.

Việc dùng thuốc 2 nhóm sau rất nguy hiểm. Chúng là các loại thuốc hướng thần, gây nghiện được ngành y tế quản lý rất chặt chẽ và khi mua bắt buộc phải có đơn.

Loại thuốc dùng vào mục đích điều trị nhưng có tác dụng phụ gây ngủ thường dùng thuộc nhóm antihistamine. Thông thường những thuốc này dùng để điều trị những bệnh liên quan đến dị ứng như nổi mề đay, ngứa, sổ mũi, ho khan theo thời tiết. Một số thuốc thường được dùng cho trẻ là Théralène, Chlorpheniram, Peritol… (thường là dạng xirô).

Ngoài ra, còn có các thuốc điều trị bệnh tâm thần, thần kinh mà gây ngủ như thuốc chống động kinh (Gardenal), thuốc chống loạn thần như Aminazin, thuốc an thần như Seduxen (thuốc này mục đích điều trị là để cho êm dịu, đỡ căng thẳng thần kinh nhưng vì giúp ngủ ngon nên bị lạm dụng làm thuốc ngủ), thuốc điều trị mất ngủ như Meprobamate…

Bác sĩ khuyên không dùng thuốc ngủ cho trẻ khi không có bệnh, chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Việc lạm dụng sẽ gây nhờn thuốc (mất hiệu quả điều trị) hoặc lệ thuộc thuốc (không dùng thì không ngủ được). Mặt khác, việc tùy tiện dùng thuốc ngủ sẽ khiến trẻ ngủ ngày nhiều, đêm không ngủ nữa, và chứng rối loạn giấc ngủ càng nặng thêm.

Do đó, cần đặc biệt lưu ý không dùng thuốc cho trẻ khi không có bệnh. Và chỉ khi có chỉ định điều trị của bác sĩ thì mới được dùng thuốc cho trẻ, ngay cả thuốc bổ cũng vậy.

Nguyên nhân có thẻ gây mất ngủ ở trẻ

Khi ngủ bị giật mình chắc chắn là do tâm thần bất định, ban ngày nhiều người nói to, cười đùa… Trong khi ngủ não của tất cả mọi người đều xử lý, sắp xếp lại các thông tin nhận được ban ngày nên lúc đó nhiều thông tin không xử lý được sẽ làm não cần nhiều thời gian và năng lượng hơn, cơ thể bé không đủ sẽ dẫn đến bất an.

Ngoài ra, một số cơ quan khác phải hoạt động mạnh trong thời gian này sẽ chiếm hệ tuần hoàn của bé khiến não cũng không hoạt động đầy đủ. Đây là lý do giải thích tại sao không nên cho ăn no trước khi đi ngủ (kể cả người lớn). Ngoài ra, đó là chưa nói đến các lý do tạo ra bởi môi trường ngủ như âm thanh, ánh sáng, thời gian, khói thuốc lá…

Cách khắc phục tình trạng mất ngủ của trẻ

Khi nhà có em bé thì các thành viên trong môi trường chung sống phải hết sức giữ gìn, không nói to, nô đùa. Người trực tiếp chăm nuôi bé (có thể không phải chỉ có mẹ) luôn phải tự nghiêm khắc với mình, tuân thủ các quy tắc dinh dưỡng vì đứa bé (ăn uống đúng giờ, đủ chất, kiêng cữ cẩn thận) hạn chế tuyệt đối các tác nhân kích thích (bố không được hút thuốc lá trong phòng, mẹ không “làm vài ly” trước khi cho con bú)…

Phụ huynh nên lưu ý, không cho bé ăn quá no các thức ăn chính trước khi đi ngủ. Trước khi ngủ nên lau người cho bé thật sạch sẽ bằng nước ấm (kích thích tuần hoàn bằng nhiệt độ, sự thoải mái và các động tác tương tự massage…) nhưng tuyệt đối không tắm.

Đối với phòng ngủ của bé, tuyệt đối yên tĩnh và hạn chế ánh sáng. Nếu dùng các thiết bị điều chỉnh điều kiện không khí (quạt, máy lạnh…) thì luôn phải đảm bảo các yếu tố cần cho sức khỏe (độ ẩm, độ điện âm, mức lưu thông không khí…). Đặc biệt, đối với trẻ sơ sinh không nên dùng bất cứ loại thuốc nào và đặc biệt là các thuốc an thần nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Theo VnMedia

Giấc ngủ là nhu cầu cần thiết đối với tất cả mọi người, đặc biệt, với trẻ nhỏ giấc ngủ còn quan trọng hơn cả thức ăn, nước uống.

Các chuyên gia sức khỏe cảnh báo, trẻ không ngủ đủ giấc có thể gây nguy hại đến sức khỏe, chậm phát triển thể chất, trí tuệ và nguy cơ nhiễm các thói hư tật xấu khi lớn.

Tiến sỹ người Úc Sarah Blunden khẳng định: ‘Giấc ngủ là nhu cầu thiết yếu hơn cả thức ăn và nước uống đối với tất cả mọi người, đặc biệt, với trẻ em giấc ngủ là nhân tố then chốt thúc đẩy sự phát triển trí não’.

Trong một nghiên cứu của Mỹ, tiến hành khảo sát ở 257 bé trai trong hơn 10 năm cho thấy có một mối liên hệ thần kinh đặc biệt giữa việc thiếu ngủ khi nhỏ với việc ‘đam mê’ các thói hư, tật xấu sau này của trẻ nhỏ.

Kết quả của cuộc nghiên cứu cho thấy, Trẻ 14 tuổi mất ngủ lúc nhỏ có nguy cơ nghiện rượu và cần sa cao hơn 2,3 lần so với những trẻ ngủ đủ giấc khác.

Một nghiên khác cũng chỉ ra rằng nếu trẻ ở độ tuổi tiểu học mỗi đêm ngủ thiếu 1 tiếng thì khả năng nhận thức của trẻ sẽ bị sụt giảm 2 năm. Nghĩa là, một học sinh lớp 6 thường xuyên mất ngủ mỗi đêm 1 tiếng thì chỉ có nhận thức ngang bằng với một học sinh lớp 4.

Hơn nữa, thiếu ngủ còn khiến trẻ mệt mỏi, kết quả học tập của trẻ sa sút và tăng nguy cơ mắc bệnh béo phì.

Theo đó, Tiến sỹ Blunden – giám đốc trung tâm ‘Australian Education in Sleep’ khuyến cáo chế độ ngủ nghỉ tốt nhất cho trẻ ở các lứa tuổi là:

– Trẻ dưới 12 tháng tuổi nên ngủ từ 14 – 18 giờ/ngày.

– Trẻ mới biết nói và trẻ ở độ tuổi mẫu giáo nên ngủ từ 12 – 14 giờ/ngày.

– Trẻ ở độ tuổi tiểu học nên ngủ từ 10 – 12 giờ/ ngày.

– Thanh thiếu nên nên ngủ từ 9 – 11 giờ/ngày.

Nguyên nhân khiến trẻ mất ngủ

Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ mất ngủ, nhưng theo các chuyên gia thì nguyên nhân chủ yếu vẫn là do trẻ tiếp xúc quá sớm với các phương tiện truyền thông như máy tính, tivi…

Tiến sỹ Blunden bày tỏ: ‘Nếu cả gia đình cùng xem tivi trong một khoảng thời gian nhất định, đó thực sự là giờ phút thư thái tuyệt vời. Nhưng bạn nên giới hạn thời gian xem tivi cho trẻ mỗi ngày. Cụ thể là, không nên cho trẻ dưới 2 tuổi xem tivi, trẻ từ 2 – 5 tuổi chỉ xem tivi tối đa 1 giờ/ngày. Xem nhiều tivi khiến trẻ khó đi vào giấc ngủ hơn và gây ảnh hưởng xấu tới giấc ngủ của trẻ’.

(Theo eva.vn)

I/ Các động tác hít thở:

Chuẩn bị: Chọn một vị trí thoáng mát, không khí trong lành, một chiếc ghế có bành tựa ở sau để khi cần có thể tựa vào (ghế ngồi chắc chắn).

Khi thực hiện các động tác thì ngồi thẳng lưng, tư thế thoải mái, thư giãn để thả lỏng các cơ (không gồng mình). Hai chân đặt bằng và vuông góc với mặt đất, hai tay đặt thoải mái trên 2 đùi.

1/ Thở chúm môi:

Hít vào bằng mũi (mím môi)

Thở ra từ từ bằng miệng chúm môi lại (giống như thổi sáo)

Hít vào 1-2 thì thở ra 1-2-3-4 (gấp đôi lúc hít vào)

Khi hít vào và thở ra không cần gắng sức quá mức mà chỉ cần hít sâu vừa sức cùng với thở ra vừa sức (Nếu hít sâu được thì càng tốt nhưng đừng cố quá sức)

Lặp đi lặp lại động tác hít thở này hàng ngày. Nên tập thường xuyên. Khi nào khó thở hay vận động thì hãy dùng cách hít thở này.

Tập mỗi ngày ít nhất 3 lần (mỗi lần 15 phút). Sau này quen rồi có thể dùng cách thở này liên tục hàng ngày.

2/ Thở cơ hoành:

Một tay đặt lên ngực, một tay đặt lên bụng (để cảm nhận di động của bụng và ngực)

Hít vào bằng mũi (mím môi), bụng phình ra (tay ở bụng đi lên)

Thở ra từ từ bằng miệng chúm môi lại (giống như thổi sáo), bụng xẹp xuống (tay ở bụng đi xuống).

Hít vào 1-2 thì thở ra 1-2-3-4 (gấp đôi lúc hít vào)

Khi hít vào và thở ra không cần gắng sức quá mức mà chỉ cần hít sâu vừa sức cùng với thở ra vừa sức (Nếu hít sâu được thì càng tốt nhưng đừng cố quá sức)

Lặp đi lặp lại động tác hít thở này hàng ngày. Nên tập thường xuyên. Khi nào khó thở hay vận động thì hãy dùng cách hít thở này.

Tập mỗi ngày ít nhất 3 lần (mỗi lần 15 phút). Sau này quen rồi có thể dùng cách thở này liên tục hàng ngày.

Kết hợp 2 động tác hít thở chúm môi và cơ hoành vào một lần để hít thở đều đặn hàng ngày (ít nhất 3 lần một ngày, mỗi lần 15 phút). Động tác hít thở chúm môi thì thường xuyên trong ngày.

2 động tác hít thở này thực hiện được cả lúc ngồi lẫn lúc nằm. (khi nằm luồn 1 gối ôm vào dưới khoeo để chân hơn co lại)

II/ Ho khạc đàm chủ động:

Chuẩn bị: Hít thở cơ hoành và chúm môi kết hợp 5 nhịp trước và sau khi ho.

Hít vào sâu vào, sau đó ép ngực và bụng thở mạnh há miệng ra gằn hơi thở để kích thích ho.

Nhờ người vỗ lưng mỗi khi ho để làm long đàm

Ho 5 lần hoặc ho nếu mệt thì ngừng lại hít thở để lấy lại sức rồi làm lại.

Ho khạc đàm đến lúc nào lấy được đàm ra rồi thì ngừng.

Mỗi ngày nên ho khạc đàm 1-2 lần (sáng và trước khi đi ngủ) và ho khạc đàm thêm mỗi khi thấy có đàm.

Yêu cầu uống nhiều nước, dùng thuốc theo toa để đàm long dễ khạc.

III/ Vận động thể dục:

Hàng ngày đi bộ nhanh (đi nhanh nhất có thể nhưng đừng chạy và cũng không cần phải gắng sức quá mức).

Đi nếu mệt thì dừng lại nghỉ khi nào hết mệt thì đi lại tiếp tục.

Thời gian đi ít nhất 30 phút – 1 giờ. Vào thời gian mát mẻ buổi sáng hoặc buổi tối. Ở khu vực thoải mái an toàn không có xe cộ

Theo Internet

BS. Tống Thị Kim Ngọc

Trẻ em từ sơ sinh đến 3 tuổi thường mắc các bệnh lý về đường hô hấp như: viêm đường hô hấp trên, viêm mũi họng, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi.

Vào mùa lạnh hoặc thời tiết, nhiệt độ thay đổi đột ngột, như khi trời nắng nóng, trẻ đang đổ mồ hôi người nhà lại cho trẻ đi tắm, bật quạt trực tiếp vào người trẻ hoặc cho trẻ nằm máy lạnh bật nhiệt độ quá thấp so với nhiệt độ bên ngoài sẽ làm trẻ dễ mất cân bằng về thân nhiệt, cơ thể trẻ lại không có sức đề kháng giống như người lớn nên trẻ sẽ dễ cảm lạnh. Biểu hiện đầu tiên là hắt hơi, nghẹt mũi, sổ mũi, ho khan hoặc ho có đàm gây sốt. Có trẻ lại không biểu hiện sốt mà khó ngủ, khò khè, đàm nhớt ứ đọng nhiều trong mũi, miệng, sờ phổi nghe tiếng ran, bú hoặc ăn thường bị nôn ói. Khi có các triệu chứng trên, các bà mẹ nên đưa trẻ đi khám để điều trị nội khoa.

Ngoài ra, trẻ cần phải được tập vật lý trị liệu hô hấp để lấy hết các chất tiết, đàm nhớt trong mũi, hầu họng, đặc biệt ở trong phế quản, tiểu phế quản. Các chuyên viên vật lý trị liệu sẽ dùng các kỹ thuật như: thông mũi họng ngược dòng (rửa mũi) và AFE thụ động để tống xuất đàm nhớt và các chất tiết ra ngoài.

Kỹ thuật thông mũi họng ngược dòng

Rửa mũi

Đặt trẻ nằm trên bàn, người nhà giữ hai tay và hai chân của trẻ. Chuyên viên vật lý trị liệu cho trẻ nằm nghiêng đầu về một bên. Sau đó dùng nước muối sinh lý natri clorid 0,9% bơm chậm rãi và liên tục vào phía trên lỗ mũi, tạo dòng chảy liên tục từ khoang mũi trên xuống khoang mũi dưới, nhằm làm đàm nhớt loãng ra (long đàm nhớt) để dễ dàng đưa đàm nhớt và các chất tiết ra ngoài. Tiếp đến cho trẻ hỉ mũi (nếu trẻ lớn trên 3 tuổi).

Với trẻ nhỏ dưới 3 tuổi không biết tự hỉ mũi, chuyên viên sẽ canh lúc trẻ chuẩn bị thở ra thì dùng ngón tay cái và trỏ đóng kín miệng và mũi của trẻ lại, để đưa dòng khí cùng với đàm nhớt và các chất tiết ra ngoài qua lỗ mũi dưới. Sau đó chuyên viên cho trẻ nằm ngửa, dùng ngón tay cái và trỏ của hai bàn tay đóng kín miệng trẻ lại khi trẻ hít vào, để đàm nhớt và các chất tiết còn sót lại trong khoang mũi xuống họng. Khi thấy trẻ chuẩn bị thở ra, chuyên viên dùng ngón cái đặt dưới góc lưỡi rồi dùng một lực nhẹ nhàng di chuyển ngón cái để đưa đàm nhớt và các chất tiết từ hầu họng ra khỏi miệng.

Kích thích ho

Khi đàm nhớt nằm trên cổ họng hoặc trong miệng mà trẻ không tự tống ra được, chuyên viên sẽ dùng ngón tay cái đặt trên khí quản, cách đầu xương ức khoảng 5cm, các ngón còn lại đặt sau cột sống cổ, sau đó cho một áp lực nhẹ nhàng thì trẻ sẽ ho và tống xuất đàm nhớt ra ngoài.

Kỹ thuật AFE thụ động

Đây là kỹ thuật được thực hiện để tống xuất đàm nhớt ở phần gần đường dẫn khí như: đàm ở trong họng, khí quản, phế quản, gia tăng luồng khí thở ra.

Chuyên viên vật lý trị liệu đặt một tay ở xương sườn cuối, một tay trên ngực trẻ. Khi trẻ bắt đầu thở ra, chuyên viên sẽ trợ giúp một lực nhẹ nhàng đến khi trẻ gần kết thúc thì thở ra. Họ sẽ lặp đi lặp lại động tác này 3-5 lần. Lúc này chuyên viên sẽ cảm nhận sự di chuyển của đàm nhớt và các chất tiết ở hai lòng bàn tay của họ, cho đến khi đàm nhớt di chuyển lên đến phần gần của đường dẫn khí thì chuyên viên sẽ kích thích ho (trình bày ở phần trên) để trẻ tống xuất đàm nhớt và các chất tiết ra ngoài.

Tóm lại, dùng vật lý trị liệu để lấy đàm nhớt là kỹ thuật dựa vào tính chất vật lý của chất khí để làm thay đổi áp suất trong đường dẫn khí, và theo nhịp thở của trẻ nhằm làm long đàm nhớt, thông thoáng đường thở giúp trẻ dễ thở hơn, bớt quấy khóc, giảm khò khè, giảm nôn ói, ăn uống tốt hơn.

Theo Tuoitre

Có nhiều nguyên nhân gây nên bỏng như bỏng do lửa, do hơi nóng, hóa chất và các tia… Vết thương bỏng có thể làm chết người hoặc để lại những di chứng nặng nề như mất chức năng vận động, biến dạng mất thẩm mỹ.

Tình trạng của cơ thể khi bị bỏng phụ thuộc vào 3 yếu tố:

– Độ sâu của bỏng.

– Diện tích của vết bỏng.

– Vị trí vết bỏng trên cơ thể.

1. độ sâu của vết bỏng

Bỏng được phân loại theo độ sâu thành 3 độ:

1.1 ĐỘ I: BỎNG bề mặt:

Trường hợp này chỉ lớp ngoài cùng da bị tổn thương làm cho da nơi bị bỏng đỏ ửng lên và đau rát do đầu mút đây thần kinh bị kích thích. Loại bỏng này thường lành hẳn sau 3 ngày.

1.2. ĐỘ II: Bỏng một phần da:

Trường hợp này thì lớp biểu bì và một phần của lớp chân bì bị tổn thương, các túi phỏng nước được hình thành, nếu các túi phỏng nước được hìnhthành, nếu các túi phỏng nước vỡ ra sẽ để lộ một bề mặt màu hồng và cũng rất đau. Nếu được giữ sạch vết bỏng sẽ tự lành sau khoảng 1-4 tuần không cần điều trị gì mà cũng không để lại sẹo hoặc sẹo nhưng không đáng kể. Nhưng tổ chức da sau khi lành vết bỏng có thể đỏ trong MỘT THỜI GIAN DÀI HƠN. NẾU BỎNG ÐỘ II bị nhiễm khuẩn thì lớp da dưới sẽ bị phá hủy và bỏng độ II CHUYỂN THÀNH BỎNG ÐỘ III.

1.3. Ðộ III

Bỏng toàn bộ các lớp da: Toàn bộ các lớp da đều bị tổn thương bao gồm cả lỗ chân lông và tuyến mồ hôi. Vết bỏng trắng nhợt hoặc xám ìại, khô cứng và mất cảm giác (không đau) và các đầu nút dây thần kinh bị phá hủy.

Trong trường hợp bỏng rất nặng toàn bộ các lớp da thì lớp mỡ dưới da cũng có thể bị phá hủy và để lộ phần cơ.

Khi bị bỏng toàn bộ các lớp của da thì vết bỏng chỉ được lành dần từ phía bờ các vết bỏng và các vết bỏng rất dễ bị nhiễm khuẩn do vậy thời gian lành vết bỏng thường kéo dài rất lâu.

Ðộ sâu của một vết bỏng nhiều khi không đều nhau vì độ sâu của các vết bỏng phụ thuộc vào nhiệt độ, nồng độ hóa chất… và thời gian mà nhiệt độ hoặc hóa chất tác động lên da. Da có xu hướng giữ nhiệt và quần áo bị đốt cháy thành than làm cho vết thương trở nên nặng nề hơn, do đó việc sử dụng quá nhiều nước để rửa vết bỏng khi mà vết bỏng vừa mới xảy ra (trong vòng 30 phút khi xảy ra tai nạn) sẽ có tác dụng làm giảm ÐỘ SÂU CỦA BỎNG.

2. diện tích VếT BỏNG.

Có nhiều cách để ước tính diện tích vết bỏng nhưng thông thường diện tích vết bỏng được tính toán bằng cách sử dụng quy tắc số 9.

ủa vết bỏng với các dịch của cơ thể phục thuộc vào phần. TRĂM

ảnh hưởng của vết bỏng với các dịch của cơ thể phụ thuộc vào phần trăm diện tích bỏng so với diện tích cơ thể. Bỏng càng rộng thì càng nguy hiểm hơn vì bỏng càng rộng càng gây mất nhiều dịch của cơ thể, gây đau nhiều hơn, dễ bị sốc và nhiễm khuẩn. Ðối với người lớn nếu bỏng từ 15% trở lên và trẻ em từ 10% trở lên phải được coi là bỏng nặng và phải được chuyển tới bệnh viện.

Hình 215. Cách tính diện tích vết bỏng

3. Vị TRí VếT BỏNG TR? CƠ THể.

BỎNG Ở NHỮNG vùng khác nhau cũng có ý nghĩa rất lớn đối với tính mạng và quá trình hồi phục.

Ví dụ:

– Bỏng ở vùng mặt, cổ có thể gây phù nề chèn ép đường thở dễ bị sẹo xấu và sự biến dạng

– BỎNG Ở MẮT có thể dẫn đến mù

– BỎNG Ở BÀN tay hoặc vùng các khớp có thể dẫn đến co cứng, mất hoặc giảm chức năng hoạt động…

– Bỏng vùng lưng, vùng hậu môn sinh dục và những vùng gần hậu môn sinh dục thường có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, kéo dài thời gian lành vết bỏng.

– Nếu nạn nhân hít phải khói, hơi nóng thì có thể gây bỏng đường hô hấp làm phù nề đường hô hấp, gây tắc nghẽn dẫn đến suy hô HẤP VÀ RẤT DỄ DẪN ÐẾN VIÊM PHỔI…

4. CHĂM SóC CấP CứU BỏNG NóI CHUNG.

4.1. Dập tắt lửa đang cháy trên quần áo và làm mát vết bỏng.

Ðây là việc làm trước hết để tránh cho nạn nhân bị bỏng sâu và rộng thêm.

– Dùng nước hoặc cát để dập tắt lửa, hoặc có thể dùng áo khoác, chăn, vải bọc kín chỗ đang cháy để dập lửa (không dùng vải nhựa, ni lông để dập lửa).

– Xé bỏ phần quần áo đang cháy âm ỉ hoặc bị thấm đẫm nước nóng, dầu hay các dung dịch hóa chất nếu ngay sau đó không có nước lạnh để dội vào vùng bỏng.

– Bọc vùng bỏng chắc chắn rồi đổ nước lạnh lên. Với những vết bỏng ở táy có thể để cho nước từ vòi nước máy chảy trực tiếp lên vùng bỏng hoặc ngâm phần chi bị bỏng trong nước lạnh lên vùng bỏng nhưng phải thay thường xuyên 3-4 phút một lần cho đến khi nào nạn nhân thấy đỡ đau rát.

– Tháo bỏ những vật cứng trên vùng bỏng như giầy, ủng, vòng nhẫn trước khi vết bỏng sưng nề.

– Che phủ vùng bỏng bằng gạc, vải vô khuẩn nếu có hoặc bằng gạc hoặc vải sạch.

Chú ý: Ðừng bao giờ:

– Dùng nước đá để làm mát vết bỏng hoặc ngâm toàn bộ cơ thể vào trong nước.

– Tháo bỏ quần áo bị cháy đã được làm mát

– Sờ mó vào vết bỏng

4.2. Phòng chống sốc.

– ĐẶT NẠN NHÂN Ởtư thế nằm

– Ðộng viên an ủi nạn nhân

– Cho nạn nhân uống nước vì nạn nhân rất khát nhất là khi phải chuyển nạn nhân đi xa.

Chú ý:

– Chỉ cho nạn nhân uống nước khi nạn nhân tỉnh táo, không bị nôn và không có những chấn thương khác.

– Dung dịch cho uống: Nếu có điều kiện nên pha dung dịch sau để cho nạn nhân uông.

Pha vào 1 lít nước:

+ 1/2 thìa cà phê muối ăn

+ 1/2 thìa cả phê muối na tri bicarbonat

2-3 thìa cà phê đường hoặc mật ong, nước cam, chanh ép.

Nếu không có điều kiện để pha dung dịch trên thì có thể cho nạn nhân uống nước chè đường, nước trái muối, đường hoặc oreson.

– Dùng thuốc giảm đau cho nạn nhân. Dùng aspirin

Khi dùng thuốc giảm đau phải chú ý nếu nghi ngờ nạn nhân có CHẤNTHƯƠNG BÊN TRONG THÌ không được dùng thuốc giảm đau, an thần mạnh.

– Nhanh chóng chuyển nạn nhân tới cơ sở điều trị càng sớm càng tốt.

4.3. Duy trì đường hô hấp.

Nạn nhân bị bỏng vùng mặt cổ, nhất là khi bị kẹt trong nhà BỊ CHÁY MÀ ỞÐÓ CÓ DẦU, đồ đạc, bàn ghế, đang bốc cháy… thì sẽ nhanh chóng bị phù mặt và cổ và các biến chứng của đường hô hấp do hít phải khói hơi. Những trường hợp này phải ưu tiên số 1 và phải được chuyển tới bệnh viện ngay. Nhưng trong khi chờ đợi phải theo dõi sát nạn nhân và phải đảm bảo sự thông thoát đường hô hấp (giữ tư thế đúng hoặc có thể đặt một canul vào mũi hoặc miệng nạn nhân, có trường hợp phải mở khí quản…)

4.4. Phòng chống nhiễm khuẩn.

Bản thân vết bỏng là vô khuẩn. Do vậy khi cấp cứu bỏng phải rất thận trọng để tránh vết bỏng bị nhiễm bẩn: không dùng nước không sạch để dội hoặc đắp vào vết bỏng và có điều kiện người cấp cứu nên rửa tay sạch và tránh động chạm vào vết bỏng.

4.5. Băng vết bỏng.

– Không dược bôi dầu mỡ, dung dịch cồn ngay cả kem kháng sinh vào vết bỏng.

– Không được chọc phá các túi phỏng nước

– Không được bóc da hoặc mảnh quần áo dính vào vết bỏng

– Nếu có điều kiện thì phủ vết bỏng bằng gạc vô khuẩn nếu không thì dùng vải càng sạch càng tốt.

– Vết bỏng sẽ chảy rất nhiều dịch nên trước khi dùng băng co giãn để băng vết bỏng lại thì phải đệm một lớp bông thấm nước lên trên gạc hoặc vải phủ vết bỏng.

Chú ý: Nếu không có băng co giãn thì chỉ được băng lỏng vùng bỏng để đề phòng khi vết bỏng sưng nề gây chèn ép.

– Nếu bỏng bàn tay thì có thể cho bàn tay vào một túi nhựa rồi băng lỏng cổ tay, làm như vậy sẽ cho phép nạn nhàn vẫn cử động được các ngón tay một cách dễ dàng vừa tránh làm bẩn vết bỏng.

– Nếu vết bỏng ở cổ tay hoặc chân thì trước hết phủ vết bỏng bằng gạc vô khuẩn hoặc vải sạch sau đó cho vào một túi nhựa. Có thể đặt nẹp cố định chi bị bỏng, nhưng trong bất kỳ trường hợp nào cũng phải nâng cao chi bị bỏng để chống sưng nề các ngón chân, ngón tay và phải khuyên nạn nhân vận động sớm các ngón chân, ngón tay nếu có thể được.

5. cấp cứu một số TRườNG HợP BỏNG đặC BIệT.

5.1. Bỏng điện

Ðiện giật hoặc sét đánh có thể gây bỏng rất sâu, một số bệnh nhân bị bỏng điện thì cơ thể cũng bị ngừng tim do dòng diện đánh vào tim do vậy phải tiến hành cấp cứu ngừng tim ngay nếu nạn nhân bị ngừng tim rồi mới sơ cứu vết bỏng sau. Nhưng trước khi tiến hành vết bỏng phải:

– Ngắt điện

– Nếu không thể ngắt điện được thì phải gỡ nạn nhân ra khỏi sự tiếp xúc với điện (phải dùng vật cách điện: Cao su, gậy gỗ khô để gỡ hoặc kéo nạn nhân).

– Khi sơ cứu vết bỏng xong phải nhanh chóng chuyển nạn nhân tới ngay bệnh viện vì những bệnh nhân bị điện giật rất dễ có rối loạn về tim mạch.

5.2. Bỏng hóa chất

Một số loại hóa chất như acid, kiềm mạnh hoặc iod, phospho dùng trong công nghiệp hoặc vôi mới tôi có thể gây nên tổn thương bỏng nặng và làm nạn nhân rất đau đớn; với những loại bỏng nặng và làm nạn nhân rất đau đớn với những loại bỏng do hóa chất phải:

– Rửa ngay, rửa liên tục bằng nước càng nhiều càng tốt, nếu không các tổ chức ở vùng bỏng sẽ bị hoại tử hoàn toàn.

Nếu xác định được nguyên nhân gây bỏng là do acid thì rửa vết bỏng bằng nước :ó pha bicarbonat. Nếu bỏng là do kiềm thì rửa bằng nước có pha giấm, chanh. Nhưng nếu bỏng mắt do hóa chất chỉ được rửa bầng nước bình thường. Nếu trong mắt vẫn còn những hạt vôi nhỏ thì phải rửa mạnh để làm bật những hạt vôi đó ra.

– Phải tháo bỏ ngay quần áo bị dính hóa chất. Khi tháo phải lưu ý bảo vệ tay của người làm động tác đó (không dùng tay trần để tháo).

– Nếu vết bỏng chảy nhiều máu thì phải xử trí như một vết thương chảy máu.

– Chuyển ngay nạn nhân tới cơ sở điều trị.

Cấp cứu bỏng thì đơn giản không rắc rối phức tạp nhưng đòi hỏi phải cấp cứu khẩn trương, linh hoạt. Người cấp cứu thành thạo có thể tránh được nhiều biến chứng nguy hiểm cho nạn nhân. 70% số ca bỏng mà được giữ sạch thì sẽ lành tự nhiên. Nhiều ca bỏng nặng, bỏng rộng nhưng được cứu sống và để lại di chứng không đáng kể nhờ có sự cấp cứu và chăm sóc cấp cứu ban đầu tốt.

Tác giả : TS. BS. PHAN VĂN BÙI (Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng cán bộ y tế)

Trước khi được lọc máu, người bị suy thận phải theo chế độ ăn giới hạn về muối và chất đạm (thịt, cá, tôm, cua, gà, vịt…).Thận nhân tạo giúp loại bỏ khỏi cơ thể các chất dư thừa do ăn uống đưa vào. Tuy nhiên, chức năng của nó không thể hoàn hảo như thận bình thường, nên chế độ ăn của bệnh nhân lọc thận có thể thay đổi hơn so với trước khi lọc thận, nhưng không được ăn uống như bình thường.

Nước và trọng lượng cơ thể

Suốt trong thời gian dài bị suy thận và trước khi được chạy thận nhân tạo, người bệnh phải ốm đi, vì nếu cân nặng không giảm nghĩa là đã có sự ứ đọng muối và nước trong cơ thể. Có nhiều bệnh nhân phải mất đi hơn 10kg trong một thời gian ngắn chạy thận nhân tạo do khối lượng nước và muối dư thừa đã được rút bỏ, và nhờ vậy nhiều trường hợp huyết áp cao sẽ mất đi mà không cần dùng thuốc.

Người bệnh phải theo dõi cân nặng mỗi ngày vào một giờ cố định với trang phục giống nhau và dùng cùng một cân. Không được tăng cân hơn 0,5kg/ngày. Nếu cân nặng tăng quá nhiều, nghĩa là đã dùng quá nhiều nước, muối. Khi đó bắt buộc phải giới hạn lượng nước uống và kiểm tra chế độ dinh dưỡng.

Cảm giác khát nước tùy thuộc rất nhiều vào số lượng muối ăn. Do đó, nếu giảm được muối trong thức ăn, số lượng nước đưa vào cơ thể sẽ tự động giảm đi vì bệnh nhân ít cảm thấy khát nước hơn.

Theo nguyên tắc, bệnh nhân lọc thận có thể dùng tổng cộng khoảng 500ml/ngày (nước, cà phê, cháo, súp, canh…) và có thể gia tăng thêm một lượng bằng với lượng nước tiểu còn lại, tức là:

Lượng nước uống/ngày (tính cả lượng nước có trong thức ăn) = 500ml + lượng nước tiểu.

Thí dụ: Nếu người bệnh đi tiểu 200ml/ngày thì có thể dùng tổng cộng 700ml nước/ngày.

Cần giới hạn nước uống vì trong tất cả các loại thức ăn cũng đều có nước, nhất là trái cây và rau.

Sự theo dõi cân nặng là yếu tố cơ bản và chính yếu. Sau các tuần lễ đầu chạy thận nhân tạo, nếu chế độ dinh dưỡng được tuân thủ nghiêm ngặt, người bệnh có thể dần dần lên cân thật sự nhưng huyết áp không tăng. Tuy nhiên, cân nặng ổn định với thể trạng khỏe mạnh bình thường chỉ có được sau 6 tháng đến 1 năm chạy thận nhân tạo.

Muối

Bình thường cơ thể hấp thu khoảng 8-12g muối mỗi ngày, phần lớn số muối này sẽ được thải bỏ qua đường tiểu vì không cần thiết cho cơ thể. Khi cả hai thận đều bị suy, muối sẽ không được loại bỏ mà ứ lại trong cơ thể; lúc đó phù, cao huyết áp sẽ xuất hiện, gây suy tim, ứ nước trong phổi và tổn thương các mạch máu. Vì vậy phải giới hạn muối tối đa để tránh cao huyết áp. Khi nào huyết áp chưa bình thường tức là cơ thể còn chứa quá nhiều muối.

Thận nhân tạo có thể loại bỏ bớt muối với điều kiện lượng muối ăn vào không quá nhiều. Khi huyết áp trở lại bình thường, bệnh nhân có thể dùng thêm một ít muối nhưng phải rất cẩn thận, càng cữ được càng tốt.

Bệnh nhân không được tăng cân quá 0,5kg/ngày và huyết áp trước khi chạy thận nhân tạo không được quá 160/90mmHg.

Nếu tăng cân quá nhiều hoặc huyết áp trước khi chạy thận quá cao, cần kiểm tra xem có phải đã dùng quá nhiều muối hay không (sự tăng cân quá nhiều thường là do dùng muối quá nhiều). Khi tăng cân nhiều, cần phải rút nhiều nước trong lúc chạy thận, điều này không dễ dàng và thường gây nhiều tai biến và biến chứng.

Chế độ kiêng muối không những bắt buộc không được cho thêm muối vào thức ăn mà còn phải kiêng cả các loại thức ăn có chứa nhiều muối như khô, mắm, tương, chao…

Chất kali

Chất kali bị ứ đọng lại trong cơ thể khi bị suy thận, kali trong máu trên 6,5mmol/l sẽ cực kỳ nguy hiểm vì có thể làm tim loạn nhịp và đưa tới ngừng tim đột ngột, gây tử vong bất cứ lúc nào mà không có triệu chứng báo trước. Vì vậy, bệnh nhân suy thận cần tránh các thức ăn chứa nhiều kali như trái cây, nhất là cam, chuối, nho, đào, chanh, bưởi, dâu… Một số loại trái cây chứa ít kali hơn như táo, lê, dưa hấu… Các loại trái, hạt khô như đậu phộng, hạt điều, hạt dẻ, sô-cô-la, cà phê chứa kali nhiều hơn chuối đến 10 lần.

Các loại rau tươi cũng có nhiều kali nhưng có thể dùng được sau khi đun nấu 2-3 lần và bỏ nước đã luộc rau. Gạo, nui, mì… chứa ít kali.

Để làm giảm phần nào lượng kali trong máu, có thể dùng thêm 5-15g/ngày Keyexalate. Thuốc gây táo bón hiện thời giá trên thị trường còn khá cao.

Chất đạm

Đạm là chất cấu tạo chính của bắp thịt, là chất không thể thiếu cho đời sống của các tế bào trong cơ thể. Nhưng sử dụng các chất này sẽ sinh ra urê và urê bị tích tụ lại trong cơ thể khi bị suy thận. Vì vậy, trước khi lọc thận, người bệnh phải theo chế độ ăn giảm đạm; Nhưng khi đã được chạy thận thì thận nhân tạo thải được urê khỏi cơ thể, nên người bệnh có thể và bắt buộc phải ăn vào một lượng đạm như người bình thường.

Trong khẩu phần ăn cần phải có thịt, gà, cá, trứng (lòng trắng) vì các loại này chứa đạm có chất lượng cao, giúp bù đắp cho hoạt động thường ngày của hệ cơ. Ngoài đạm động vật, cũng có thể dùng đạm có nguồn gốc thực vật như đậu nành, đậu xanh…, nhưng cần cẩn thận vì các loại đậu chứa khá nhiều kali.

Phosphore

Phosphore ít được lọc qua thận nhân tạo, phosphore có trong hầu hết các loại thức ăn, nhất là các loại có chứa nhiều chất đạm, đặc biệt là sữa.

Khi phosphore trong máu tăng, sẽ làm tăng hoạt động tuyến cận giáp và cùng với calci bám đóng vào thành mạch máu.

Các thuốc ngăn cản sự hấp thu phosphore ở máu không đủ để kiểm soát tình trạng tăng phosphore máu, vì vậy cần giảm các loại thức ăn có chứa nhiều phosphore như sữa, pho-mát, cua, lòng đỏ trứng, thịt thú rừng, các loại rau quả khô.

Năng lượng

Cần phải được cung cấp đầy đủ để sử dụng chất đạm. Bình thường cơ thể cần 35-40calo/kg/ngày, có thể được cung cấp dưới dạng đường hay dầu mỡ; đường có nhiều trong các loại thức ăn chế biến từ lúa và lúa mì như bánh mì, gạo, nui.

Sinh tố

Người bình thường với chế độ ăn đầy đủ không cần cung cấp thêm sinh tố. Tuy nhiên, người chạy thận sẽ bị mất đi một số sinh tố, nhất là các loại sinh tố tan trong nước như nhóm sinh tố B, C. Vì vậy có thể phải cung cấp thêm các sinh tố này.

Tóm lại, với bệnh nhân suy thận, không bắt buộc phải cấm tuyệt đối bất kỳ loại thức ăn nào, nhưng chỉ nên dùng với số lượng vừa phải và khẩu phần ăn hàng ngày phải quân bình đầy đủ đạm, năng lượng, sinh tố. Cần chú ý hạn chế các thức ăn chứa nhiều kali và phosphore.

Bệnh thủy đậu hoặc Varicella Zoster (Herpesvirus varicellaem) là do siêu vi trùng gây ra. Bệnh đặc trưng bằng sốt, nổi phát ban kiểu bóng nước ở da và niêm mạc. Đa số bệnh diễn tiến lành tính nhưng đôi khi có thể gây tử vong do những biến chứng trầm trọng như: viêm não hậu thủy đậu, hội chứng Reye…

Hưởng ứng ngày giấc ngủ thế giới 18/3. Phòng khám Đa khoa CHAC tổ chức buổi hội thảo chuyên đề: Bia Rượu & Giấc ngủ tại số 10, Lý Thường Kiệt, P7, Quận 10, TP.HCM.

Thời gian: 14h ngày 20/04/2013.

Địa điểm: Phòng khám Đa khoa CHAC, số 10 Lý Thường Kiệt, P7, Quận 10, TP.HCM.

Báo cáo viên: BS.CKII: Nguyễn Xuân Cẩm Huyên & BS.CKI Nguyễn Xuân Bích Huyên

Tại buổi hội thảo các chuyên gia sẽ giải đáp các vấn đề liên quan đến bia rượu, biện pháp phòng ngừa & những ảnh hưởng của Bia rượu đến giấc ngủ: Mất ngủ, rối loạn giấc ngủ,…

Nhân dịp này: Phòng khám sẽ tặng Quý khách hàng tham dự Voucher khám tư vấn cai nghiện Bia Rượu và Giấc ngủ miễn phí.

Liên hệ nhận thư mời: 08 38 565 233 gặp Lễ tân hoặc 08 39 57 49 48 gặp Mr Trường, Ms Thảo.

Trân trọng kính báo.