Hiện nay, có những bệnh nhân đã điều trị hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease-COPD) rất thành công nhưng cũng có những bệnh nhân tự ý ngưng thuốc khi không còn biểu hiện ho, khạc đàm, khò khè, khó thở. Chúng ta cùng nghe PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, Cố vấn chuyên môn của phòng khám CHAC chia sẻ về vấn đề này.

Vậy làm sao để điều trị bệnh hen suyễn và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thành công ?

“Việc đầu tiên là bệnh nhân cần phải hiểu rằng, đây là hai bệnh mạn tính. Có nghĩa là, cho đến thời điểm hiện tại, chưa có một phương pháp nào điều trị dứt được hai bệnh này, kể cả Đông Y lẫn Tây Y.” PGS Lan khẳng định.

Theo PGS. Lan, bệnh nhân phải theo đuổi việc điều trị này suốt đời. “Điều quan trọng nhất là bệnh nhân phải tuân thủ việc tái khám. Đặc biệt là đối với bệnh nhân hen. Có thể là sau 4 tuần điều trị đầu tiên, tất cả triệu chứng của bệnh nhân hen đã không còn. Vì vậy, bệnh nhân thường bỏ điều trị luôn.” PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cho biết.

Theo PGS Lan, bệnh nhân bị COPD sẽ bị khó thở dai dẳng. Nó không mất đi như bệnh hen. Vì vậy, bệnh nhân bị COPD họ tuân thủ hơn. Cũng có nhiều bệnh nhân vì nhiều lý do khác nhau mà họ bỏ trị. Cũng theo PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, việc bỏ trị đối với bệnh COPD là điều vô cùng nguy hiểm. “Nó có thể dẫn đến những đợt kịch phát, hen suyễn và COPD. Triệu chứng nhẹ thì có thể điều trị tại nhà, phòng khám, nặng hơn có thể nhập viện, cấp cứu, thậm chí là vào hồi sức tích cực, thở Oxy, thở máy, truyền kháng sinh…” PGS Lan nhấn mạnh.

Muốn điều trị hiệu quả, bệnh nhân phải tuân thủ nội dung như toa của bác sĩ đã ra. Cái khó của hai bệnh hen và COPD ở chỗ tất cả các thuốc điều trị đều ở dạng bình xịt định liều. “Việc sử dụng làm sao cho nó đúng thì bác sĩ đã hướng dẫn nhưng khi bác sĩ kiểm tra lại thì 80% bệnh nhân đều sai” PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan dẫn chứng.

Đúng thuốc, đúng cách, đúng liều

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan khẳng định: “Quan trọng nhất là việc sử dụng bình xịt thế nào cho đúng cách, tìm các bác sĩ, điều dưỡng, tiệm thuốc hướng dẫn và bên trong toa thuốc cũng có. Vì vậy, bệnh nhân phải xịt đúng cách. Thứ nhất là xịt làm sao đừng để thuốc bay ra ngoài. Thứ hai là đúng liều. Ví dụ bác sĩ cho xịt sáng hai tối hai thì bệnh nhân phải xịt sáng hai tối hai, không được tự ý giảm liều. Thứ ba là phải đúng thuốc. Nhiều khi có hai loại thuốc xịt, bệnh nhân nhầm lẫn thuốc này với thuốc kia.”

Phòng tránh các yếu tố nguy cơ Theo PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, bệnh nhân cần phải phòng tránh các yếu tố nguy cơ. Nhiều nhất vẫn là thuốc lá. Bệnh nhân còn hút thuốc hoặc bị hút thuốc thụ động, trong nhà có khói nhang, máy lạnh dưới 25 độ, quá 3 tháng không rửa, mền gối còn gòn, còn bông, còn cotton vốn nuôi hàng triệu con mạt nhà và nhiều yếu tố khác. “Lúc nào bệnh nhân cũng được bác sĩ cung cấp một bảng danh sách các yếu tố nguy cơ phải kiêng cử như không được ăn uống lạnh, dị ứng với thức ăn nào thì không dùng thức ăn đó, không nuôi mèo, không có gián…” PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan khẳng định.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cũng nhấn mạnh đến việc tiêm ngừa cúm cho bệnh nhân hen suyễn. “Đối với bệnh COPD, phổi quá yếu nên cần phải chích ngừa nhiều bệnh như cúm, viêm phổi, zona, bạch hầu, ho gà, uốn ván thậm chí là vi trùng hợp bào hô hấp. Việc duy trì nếp sống lành mạnh cũng quan trọng, ăn uống tốt, tập thể dục, phơi nắng sáng, ăn cam chanh quýt bưởi. Bệnh nhân nặng sẽ được chúng tôi hỗ trợ phục hồi chức năng.” PGS.TS.BS Lan cho biết.

PGS Lan kết luận: “Nếu bệnh nhân hen suyễn và COPD tuân thủ đúng, xịt thuốc đúng liều, đúng thuốc tránh các yếu tố nguy cơ, có cuộc sống lành mạnh, tái khám đầy đủ thì chúng tôi đảm bảo bệnh nhân không vào đợt cấp và sống, sinh hoạt như người bình thường. Hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính không chữa khỏi được nhưng sẽ làm cho bệnh nhân bớt triệu chứng, tăng cường sức khỏe, tránh đợt cấp, tránh tử vong.”

Tin và ảnh: Trần Thanh Lộc

Câu hỏi từ BN: “Tôi 65 tuổi, bị bệnh mệt, khó thở từ khoảng 10 năm nay. Khoảng năm 2015; BS CHAC có chẩn đoán tôi bị COPD, cho thuốc xịt / hít; tôi thấy đỡ mệt nhiều lắm; đi làm khỏe. Nhưng người nhà, hàng xóm nói “Xịt thuốc sẽ gây khô phổi”. Nên tôi ngưng xịt thuốc 4 năm nay. Giờ tôi hít thuốc lại khoảng 6 tháng, tôi thấy bớt khó thở; nhưng mệt mỏi nhiều và buồn chán lắm. Bác sĩ cho tôi hỏi xịt/hít thuốc có gây khô phổi? Tôi phải xịt thuốc suốt đời là do tôi bị “nghiện” thuốc xịt, (như nhiều người nói vậy) phải không?

Trả lời câu hỏi này, PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cho biết: “Đầu tiên, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (Chronic Obstructive Pulmonary Disease-COPD) là tình trạng viêm mạn tính của đường thở. Mạn tính là không chữa dứt được. Vì vậy, chúng ta phải dùng thuốc suốt đời. Tiếp theo là căn bệnh này rất nguy hiểm. Nó khác với hen, hen thì chúng ta có thể mở ra được đường thở một cách bình thường. Đối với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính thì nó bị tắc nghẽn luôn. Vì vậy, COPD gây tử vong rất cao.”

Cũng theo PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, COPD gây tử vong đứng hàng thứ ba trên thế giới. Chỉ sau tai biến mạch máu não và nhồi máu cơ tim. Ở Việt Nam, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính đứng hàng thứ tư sau ung thư. “Đây là bệnh rất nguy hiểm. Đối với người bệnh mà không được điều trị bệnh lý nền của COPD như viêm và tắc nghẽn  để mở đường thở thì có thể vào đợt cấp và bệnh nhân phải thở Oxy, thở máy, dùng kháng sinh, thức ăn đặc biệt và chi phí có thể lên đến cả trăm triệu cho mỗi đợt cấp và thậm chí có thể tử vong.

Đối với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hiện nay thì chúng ta đã có những thuốc xịt rất tốt. PGS.TS.BS dẫn chứng: “Thuốc được đưa thẳng vào trong phổi, lượng thuốc sẽ rất ít. Vì vậy, thuốc an toàn và hiệu quả cao. Vì vậy, bác cảm thấy bớt khó thở. Điều quan trọng là bệnh nhân được bảo vệ khỏi đợt cấp. Hiện nay, chúng ta đã có thêm một loại thuốc bộ ba giúp cho người bệnh COPD cải thiện sức khỏe, giảm triệu chứng, giảm tử vong.”

Thuốc COPD đúng phác đồ là thuốc xịt, đúng với cơ chế viêm, cơ chế tắc nghẽn và xịt thẳng vào đường thở, rất an toàn. “Vì vậy, không sợ khô phổi. Khái niệm khô phổi là hoàn toàn không có trong y học. Nghiện thì cũng không phải nghiện vì mình bị bệnh mạn tính nên phải dùng thuốc cả đời, thuốc rất an toàn, giữ cho bệnh nhân bớt triệu chứng, hoạt động tốt hơn, chất lượng sống cao hơn, không vào đợt cấp và giảm tỷ lệ tử vong.”PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan khẳng định.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cũng khuyến cáo việc chích ngừa: “Phổi Bệnh nhân COPD đã yếu, nên phải chích ngừa cúm, viêm phổi, ho gà, Zona và sẽ có loại chống lại Virus hợp bào hô hấp RSV để bảo vệ khỏi đợt cấp.”

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan kết luận: “Bệnh nhân hãy yên tâm dùng thuốc trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính với loại thuốc xịt hít. Thuốc an toàn, tiên tiến, rất tốt như tất cả bệnh nhân đều cảm thấy, không làm khô phổi, không gây nghiện mà còn làm tăng chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.”

Xin cảm ơn PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan.

Trần Thanh Lộc

Liên hệ để được khám, tư vấn:

CHAC – 110A Ngô Quyền, Phường An Đông, TP.HCM (địa chỉ trước khi sáp nhập: 110A Ngô Quyền, P.7, Quận 5, TP.HCM)

Website: www.chac.vn  –  SĐT: 028 3957 4933  –  CSKH: 0934 032 988

Facebook fanpage: www.chac.vn/phongkhamchac1/

Hiện nay, các bậc phụ huynh đang quan tâm và lo lắng việc sử dụng thuốc hít trong điều trị hen có thể ảnh hưởng đến chiều cao của các bạn trẻ. Xoay quanh chủ đề này, chúng tôi có cuộc trao đổi với PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, chuyên gia hô hấp của Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Hen-Dị ứng-Miễn dịch Lâm sàng Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, đối với trẻ em bị hen, việc điều trị thuốc cơ bản bắt buộc phải có là Corticosteroid dạng hít. Khi nghe đến tên thuốc này, phần lớn các phụ huynh đều hoang mang, lo lắng.

“Thật sự ra, chúng ta cần phân biệt rõ ràng Corticosteroid đường toàn thân và đường hít. Loại Corticorteroid đường toàn thân được sử dụng phổ biến ở dạng uống như Prednisone, Prednisolone, Medrol hoặc dưới các tên thuốc tiêm như K-Cort. Những loại Corticosteroid toàn thân có tác dụng rất mạnh nhưng có những tác dụng phụ nguy hiểm” PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cho biết.

Khuyến cáo của thế giới về điều trị hen là như thế nào? Thưa PGS

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan: Theo các khuyến cáo của thế giới điều trị hen là việc tránh dùng Corticosteroid đường toàn thân dạng uống hoặc tiêm. Các dạng này chỉ được chúng tôi sử dụng trong các đợt cấp, nhập viện hoặc cấp cứu không có đáp ứng với điều trị ban đầu. Ngược lại, để quản lý bệnh nhân hen trong giai đoạn ổn định, việc dùng Corticosteroid đường hít là cơ bản và cần thiết cho tất cả các bậc hen từ bậc 1 đến bậc 5.

“Điều quan trọng là chúng ta phải phân biệt được đường đi vào của thuốc. Dùng dạng tiêm hay uống thì thuốc phải đi vào toàn thân, vào máu, sau đó mới đi đến phổi, đường dẫn khí và những nơi nó cần tác động cho bệnh nhân hen suyễn. Vì vậy, gây tác dụng phụ. Trong khi đó, Corticosteroid đường hít đi thẳng vào phổi nên tác dụng trực tiếp, hiệu quả và an toàn.” PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan chia sẻ.

Các loại dụng cụ phổ biến trong việc sử dụng thuốc hen dạng hít là gì? Thưa PGS

Đối với các thuốc dạng hít, có những dụng cụ như bình xịt định liều, buồng đệm để đưa thuốc thẳng vào đường dẫn khí để tránh sự co thắt của đường dẫn khí, tránh lên cơn hen và điều trị tình trạng viêm của đường dẫn khí cho bệnh nhân hen.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan nhấn mạnh: “Điều cơ bản ở đây là thuốc được đưa trực tiếp vào đường dẫn khí. Vì vậy, lượng Corticosteroid dạng hít là rất thấp.

Theo PGS Lan, uống 1 viên prednisone 5mg bằng 5000mcg . “Trong khi đó, chúng ta dùng bình xịt định liều Flixotide 125 mcg thì nếu bác sĩ cho 1 nhát Flixotide chỉ có 125 mcg corticosteroid, thậm chí nếu bác sĩ cho 4 nhát Flixotide thì nó cũng chỉ bằng 500 mcg so với 5000 của prednisone dạng uống tức là bằng 1/10 ”. PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan khẳng định. Sau khi hít xong, các bác sĩ luôn dặn các bạn nhỏ phải súc miệng. Nếu nhỏ quá thì bà mẹ phải rơ miệng. Như vậy, lượng thuốc vào trong cơ thể con trẻ còn ít hơn lượng đã phun vào.

PGS có lời khuyên nào cho các phụ huynh?

Phụ huynh không nên lo lắng. Miễn là chúng ta tuân thủ xịt thuốc đều đặn, bác sĩ sẽ cho giảm liều thuốc hít mỗi 3 tháng nếu đạt tiêu chuẩn. Hiện nay, chúng tôi cũng đã có những trường hợp bệnh nhân đi vào tình trạng hen thoái lui. Bệnh nhân đó một tuần chỉ cần 1 nhát Flixotide 125mcg hoặc 1 nhát Symbicort cho mỗi tuần. Vì vậy, phụ huynh hoàn toàn không nên lo lắng. Để bảo vệ cho con bị hen suyễn, lúc nào chúng tôi cũng khuyến khích trẻ con uống sữa, tập thể dục, phơi nắng sáng, ăn các loại trái có múi như cam, chanh, quýt, bưởi để cung cấp đủ Canxi và Vitamin D cho cơ thể để đảm bảo sự phát triển bình thường của trẻ.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan cũng cho biết: “Trong 24 năm qua, kể từ khi bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh áp dụng phương pháp điều trị hen bằng thuốc Corticosteroid dạng hít tại Việt Nam, chúng tôi có khoảng hơn 200.000 bệnh nhân, trong số đó, các trẻ em trai có chiều cao 174cm khi được 13 tuổi và trẻ em gái 12 tuổi có chiều cao 165cm”.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan so sánh và đánh giá: “Tính ra các bạn này chỉ thấp hơn các bạn đồng trang lứa không bị hen suyễn chỉ 1cm. Điều này hoàn toàn không đáng kể”.

PGS đưa ra khuyến cáo: “Nếu phụ huynh không tuân thủ hoặc sợ Corticosteroid dạng hít mà điều trị theo những phương pháp khác là không an toàn, không hiệu quả. Từ đó dẫn đến việc trẻ bị lên cơn, đi cấp cứu thậm chí có thể tử vong. Trong khi đó, việc điều trị Corticosteroid dạng hít vừa an toàn, vừa hiệu quả, không ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao của các bạn nhỏ. Các con đảm bảo không bị lên cơn hen. Các bệnh nhân phải luôn có thuốc cắt cơn và thuốc ngừa cơn. Nhưng nếu điều trị tốt, bệnh nhân chỉ cần dùng thuốc ngừa cơn Corticosteroid dạng hít mà không cần dùng đến thuốc cắt cơn. Thuốc cắt cơn hết hạn thì mua chứ không phải dùng đến. Nếu trẻ lên cơn, giấc ngủ không yên sẽ không lớn, không tập trung học hành được.

Tóm lại, điều trị hen cơ bản là dùng Corticosteroid dạng hít, hiệu quả, an toàn và không có tác dụng toàn thân như các loại Corticosteroid dạng tiêm hay dạng uống.”

Xin cảm ơn PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan.

Trần Thanh Lộc

Liên hệ để được khám, tư vấn:

CHAC – 110A Ngô Quyền, Phường An Đông, TP.HCM (địa chỉ trước khi sáp nhập: 110A Ngô Quyền, P.7, Quận 5, TP.HCM)

Website: www.chac.vn  –  SĐT: 028 3957 4933  –  CSKH: 0934 032 988

Facebook fanpage: www.chac.vn/phongkhamchac1/

Hiện nay, với sự tiến bộ của y khoa, đã có nhiều bệnh được chữa khỏi hoàn toàn. Vậy bệnh hen phế quản có được chữa khỏi hoàn toàn không đang là vấn đề được nhiều người quan tâm. Xoay quanh chủ đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, Chủ tịch Hội hen – Dị ứng – Miễn dịch Lâm sàng TP. HCM.

– Thưa PGS, hiện nay có nhiều bệnh đã được chữa khỏi hoàn toàn, vậy bệnh hen có nằm trong số những bệnh này không?

– PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan: Đến thời điểm hiện nay, cả trong Đông Y và Tây Y đều công nhận chưa có phương pháp nào có thể điều trị dứt điểm bệnh hen. Nhưng mà tin vui là chúng ta có thể kiểm soát tốt bệnh hen nếu được điều trị đúng cách. Một bệnh nhân hen tuân thủ tốt các khuyến cáo của Bác sĩ thì có thể làm việc, sinh hoạt như một người bình thường.

PGS Tuyết Lan dẫn chứng: “Bằng chứng là có những vận động viên Olympic bị hen vẫn đạt Huy chương vàng. Bệnh nhân bị hen có thể yên tâm theo phác đồ bác sĩ chỉ định. Điều luôn luôn phải ghi nhớ là điều trị hen bằng thuốc chứa Corticosteroid dạng hít, không phải dạng uống hay dạng tiêm. Các thuốc chứa Corticosteroid dạng uống hay dạng tiêm đều gây ra nhiều tác dụng phụ toàn thân, nhưng dạng hít thì hiệu quả và an toàn hơn. Bệnh nhân chỉ cần súc miệng sau khi dùng thuốc để hạn chế các tác dụng phụ.” Vì vậy, PGS Tuyết Lan khuyên bà con hãy yên tâm và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ thì bệnh hen sẽ được kiểm soát hoàn toàn.

– Thưa PGS, hen thoái lui và hen được chữa dứt điểm khác nhau như thế nào ?

– PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan: Một số bệnh nhân hen sau một thời gian điều trị, thấy không còn triệu chứng, thường cho rằng bệnh đã khỏi và tự ý ngưng thuốc. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn thống nhất với nhau rằng, bệnh hen không thể chữa dứt điểm. Vì vậy, chỉ có thể khẳng định rằng, đây là tình trạng hen đã được thoái lui. Điều này có nghĩa là bệnh hen không còn thể hiện về mặt lâm sàng, không ho, không khạc đàm, không khó thở và lên cơn. Nhưng nếu làm xét nghiệm sâu hơn như thăm dò chức năng hô hấp, các nền viêm, phản ứng của đường dẫn khí thì có thể hen vẫn còn đó.

PGS Tuyết Lan kết luận: “Vì vậy, nếu bệnh nhân thấy không còn các triệu chứng gì nữa thì đây chỉ là tình trạng hen thoái lui. Vì bệnh hen không thể điều trị dứt điểm nên lúc nào bệnh nhân cũng phải có thuốc của bác sĩ chỉ định. Bác sĩ sẽ luôn cố gắng tìm liều thấp nhất và có hiệu quả nhất cho bệnh nhân.”

– Xin chân thành cảm ơn PGS.

Như vậy qua buổi trao đổi với PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan, chúng ta có thể thấy rằng hen là một bệnh mạn tính có thể kiểm soát tốt. Bệnh nhân hen không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy không còn triệu chứng và luôn tái khám đúng hẹn để bác sĩ điều chỉnh liều phù hợp. Nếu có thể, bệnh nhân nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Hô hấp hoặc Dị ứng – Miễn dịch tại phòng khám để có được những lời khuyên phù hợp.Trần Thanh Lộc