Mất tiếng còn gọi là thất âm (khàn tiếng). Người bệnh nói thều thào khó nghe, có khi mất tiếng không nói được nữa, có thể xuất hiện trong thời gian ngắn rồi tự khỏi, nhưng cũng có khi kéo dài dẫn đến mất tiếng. Nguyên nhân là do nói nhiều, nói liên tục trong một thời gian dài; do nhiễm khuẩn đường hô hấp trên, cảm lạnh, viêm họng… dẫn đến viêm thanh quản cấp tính làm tổn thương dây thanh âm.

Theo y học cổ truyền, bệnh thất âm có liên quan mật thiết với tạng phế và thận. Thận bị suy hư, dinh dưỡng yếu kém dẫn đến khả năng tạo âm của phế khí suy yếu. Xin giới thiệu một số món ăn nước uống giúp hỗ trợ điều trị chứng bệnh này.

Cháo củ cải: củ cải trắng 150g, gạo 100g, gừng 3 lát mỏng, đường phèn 20g. Củ cải trắng rửa sạch nạo sợi nhỏ, gừng rửa sạch giã nhỏ. Gạo vo sạch cho vào nồi, đổ nước vừa đủ nấu thành cháo, cháo chín cho củ cải, gừng, đường phèn vào quấy đều, cháo sôi lại là được. Ngày ăn 2 lần lúc đói, cần ăn liền 3 ngày.

Cháo củ cải.

Cháo mật ong: nhân hạt mơ 30 hạt, gạo 100g, mật ong vừa đủ. Nhân hạt mơ bỏ vỏ the và đầu nhọn, sao vàng tán thành bột. Gạo vo sạch bỏ vào nồi, thêm nước vừa đủ, nấu thành cháo, khi chín cho mật ong, nhân hạt mơ vào quấy đều cho tới khi sôi lại là được. Ăn cháo với mật ong, ngày 2 lần khi cháo còn nóng. Cần ăn liền 3 ngày.

Cháo mía: mía đỏ 300g, gạo 100g. Mía đỏ ép và lọc lấy nước. Gạo vo sạch, cho vào nước mía nấu thành cháo. Ngày ăn 2 lần lúc đói. Cần ăn liền 3 ngày. Nếu trời lạnh cần cho thêm vào cháo 1 lát gừng mỏng.

Nước cam thảo đất: lá cam thảo đất 30g, lá rau má 20g, muối vừa đủ. Lá cam thảo đất, lá rau má rửa sạch giã nhỏ, dùng nước sôi để nguội lọc lấy 150ml, thêm ít muối quấy đều chia 2 lần uống trong ngày. Cần uống liền 3 ngày.

Nước hoa cúc: hoa cúc 12g, cát cánh 9g. Hoa cúc, cát cánh cho vào nồi thêm 400ml nước đun sôi kỹ, chắt lấy 200ml nước thuốc, chia 3 lần uống trong ngày, cần uống liền 3 ngày.

Một nhóm các nhà nghiên cứu đa lĩnh vực vừa tuyên bố họ sắp sửa đưa vaccin vào thử nghiệm trên người để điều trị ung thư da. Nhóm nghiên cứu này bao gồm các nhà khoa học, kỹ sư và các nhà thử nghiệm lâm sàng đến từ Trường đại học Harvard (Hoa Kỳ).

Các vaccin hiện nay đang được áp dụng đều tiến hành điều trị theo nguyên lý: lọc lấy tế bào miễn dịch của cơ thể, tách chế chúng, thiết lập lại chương trình cho chúng rồi truyền quay trở lại tiêu diệt khối ung thư. Nhưng vaccin mới này không cần tinh chế tế bào miễn dịch. Thay vào đó, bệnh nhân sẽ được cấy một đĩa xốp nhỏ dưới da. Thiết bị này có những dược chất có nhiệm vụ thiết lập hóa lại chương trình của các tế bào miễn dịch trong cơ thể và ra lệnh cho chúng tiêu diệt khối ung thư. Các kết quả nghiên cứu trên động vật cho thấy, 50% số chuột được điều trị bằng vaccin thế hệ mới đã giảm được kích thước khối ung thư da.

Hiện tác dụng của vaccin điều trị ung thư da đang được thử nghiệm trên người.

Phúc Lâm (Theo SD, 9/2013)

Một người đàn ông 36 tuổi sống tại Đài Loan đã phải nhờ tới sự trợ giúp của bác sĩ nha khoa vì chiếc răng đau dữ dội của mình.

Sau khi nhổ chiếc răng khôn trên của bệnh nhân này ra, bác sĩ đã rất bất ngờ khi phát hiện ra một cây nhỏ đang phát triển từ đó.

Được biết, người đàn ông này rất ít khi vệ sinh răng miệng, thêm vào đó, chiếc răng khôn hàm dưới đã bị nhổ trước đó, vì vậy, hạt ổi mới bị giắt vào lỗ hổng sâu do đục khoét ở chiếc răng khôn hàm trên.

Theo ước tính của bác sĩ, cây ổi con đã tồn tại và lớn dần lên trong miệng bệnh nhân khoảng 10 ngày nay.

My Lan (Theo China Daily, 9/2013)

Nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Nature của các nhà khoa học Anh cho thấy đã xác định được một gen mới có tên MX2 có khả năng chặn HIV, virut gây bệnh AIDS.

GS. Mike Malim – Trưởng nhóm nghiên cứu thuộc Đại học King Collegge London, Anh cùng các cộng sự đã tiến hành thí nghiệm trên tế bào người ở 2 dòng tế bào khác nhau và quan sát các ảnh hưởng khi những tế bào này bị xâm nhập bởi virut. Kết quả cho thấy, dòng tế bào có gen MX2 khiến cho HIV không thể sinh sôi, dần dần tự tiêu hủy. Theo GS. Mike, tế bào mang gen MX2 vừa có khả năng cô lập, tiêu diệt HIV và những virut tấn công vào tế bào mang gen này nhanh chóng bị tổn thương và kết thúc vòng đời sớm. Các nhà nghiên cứu cho rằng gen mới này là phát hiện quan trọng để xây dựng phương pháp điều trị hiệu quả, ít độc hại mà sử dụng chính hệ thống phòng vệ tự nhiên của cơ thể để ngăn chặn HIV.

H.Minh (Theo Xinhua, 9/2013)

Bệnh… cười cả ngày

Bệnh “cười”, hay còn được gọi là hội chứng Angelman (Angelman syndrome) là một loại rối loạn chức năng thần kinh có nguyên nhân do đột biến gen. Ở nhiễm sắc thể số 15, phần gen có nguồn gốc từ mẹ bị bất hoạt hoặc bị hỏng trong khi phần gen có nguồn gốc từ bố hoạt động bình thường. Điều này dẫn tới các biểu hiện lâm sàng mà “vui vẻ”, “cười liên tục” là một biểu hiện dễ nhận thấy nhất.

Tỷ lệ mắc thực của hội chứng Angelman cho đến nay vẫn chưa có thống kê đầy đủ nhưng có một số nghiên cứu tại Thụy Điển và Đan Mạch cho thấy, tỷ lệ này ở trẻ 6 – 13 tuổi vào khoảng 1/10.000 – 1/20.000. Nhìn chung, tỷ lệ mắc hội chứng Angelman vào khoảng 1/12.000 dân.

BS. Harry Angelman, người đã phát hiện và công bố 3 trường hợp bệnh nhi bị hội chứng Angelman và gọi đó là những đứa trẻ búp bê – Puppet children.

Biểu hiện của hội chứng “cười”

Cười và vẻ mặt mãn nguyện là những biểu hiện có từ rất sớm và rất dễ nhận biết của bệnh nhân mắc hội chứng Angelman. Tần suất xuất hiện những lần “cười” thì chưa có thống kê cụ thể nhưng không có sự liên quan với những cơn động kinh mà chỉ là do sự kích thích quá mức của các nơron vận động các cơ mặt nhiều nên nhiều khi nhìn giống như đang nhăn nhó. Trong phần lớn các trường hợp, bệnh nhân luôn cười liên tục một cách thân thiện với vẻ mặt hạnh phúc và cử chỉ thoải mái. Khoảng 70% số bệnh nhân có những cơn cười không kiềm chế được trước bất kỳ một tác nhân kích thích nào dù có đáng cười hay không.

Những rối loạn vận động và tư thế dáng đi cũng thường gặp trong hội chứng Angelman. Ngay từ nhỏ, trẻ đã có biểu hiện tăng động thân mình và các chi với các biểu hiện run, rung giật tay chân ngay từ 6 tháng đầu sau sinh. Các động tác xảy ra tự nhiên, không có kiểm soát, không đều đặn và nhiều khi giống như múa vờn. Trẻ cũng phát triển chậm về vận động như khoảng 1 năm mới biết ngồi, 3 – 4 năm mới biết đi. Lớn lên, nếu bị nhẹ, trẻ có thể đi lại bình thường, nặng hơn thì có dáng đi cứng nhắc kiểu đi “người máy” và có khoảng 10% trẻ bị hội chứng Angelman không thể đi lại được do rối loạn vận động quá nặng.

Nhiễm sắc thể bị đột biến ở người bị hội chứng Angelman.

Gần như 100% số bệnh nhân Angelman có thiểu năng trí tuệ, chậm hoặc không phát triển kỹ năng ngôn ngữ. Trẻ chỉ có thể nói được từ 15 – 20 từ, giao tiếp hết sức hạn chế và khả năng phát âm rất khó khăn. Trẻ cũng thường bị rối loạn chu kỳ thức tỉnh, nhu cầu ngủ giảm. Khả năng ăn uống cũng bị ảnh hưởng nhiều do trẻ gặp khó khăn khi bú và nuốt bởi sự rối loạn vận động các cơ nhai, nuốt. Trẻ hay mút tay lúc sơ sinh và sau đó thay bằng các động tác nhai và cử động liên tục mồm miệng, thè lưỡi và chảy nước bọt không kiểm soát.

Trẻ mắc hội chứng Angelman gần như cười suốt ngày.

Làm thế nào để hạn chế được bệnh cười?

Các chuyên gia ở Đại học Y khoa Duke, Mỹ (DUSM) vừa tìm ra phương pháp thử máu mới để giúp quyết định có nên dùng thuốc kháng sinh cho người bệnh hay không. Phương pháp xét nghiệm này có độ chính xác cao trong việc nhận biết bản chất viêm nhiễm là do virut hay do vi khuẩn, nhất là ở nhóm người mắc bệnh đường hô hấp. Phương pháp này có khả năng phát hiện ra tín hiệu di truyền đặc trưng mà hệ thống miễn dịch của người bệnh khi phản ứng với virut. Không giống các xét nghiệm hiện có dựa trên các tác nhân gây bệnh trong máu, phương pháp mới này có thể phát hiện nhanh các loại bệnh mới xuất hiện mà con người chưa biết, kể cả mối đe dọa từ các loại vũ khí sinh hoạc, hóa học. Phương pháp trên đã được thử nghiệm ở 102 người mắc bệnh, 28 người nhiễm virut, 38 nhiễm khuẩn và 35 người khỏe mạnh để đối chứng, kết quả độ chính xác đạt trên 90%.

BẮC GIANG (Theo FC, 9/2013)

Tạp chí PLOS Genetics của Mỹ số ra đầu tháng 9/2013 đăng tải nghiên cứu của nhóm chuyên gia quốc tế của Anh và Hà Lan phát hiện thấy nhóm gen, đặc biệt là một loại gen có tên là PCSK 6 làm cho con người ta thuận tay trái và có thêm nhiều năng khiếu bẩm sinh. Phát hiện trên được dựa vào nghiên cứu ở 3.300 người thuận tay trái và thuận tay phải. Qua nghiên cứu ở các biến thể gen, các nhà

khoa học phát hiện thấy PCSK 6 có tính quyết định làm cho con người

ta thuận tay trái, ngược với quy luật tự nhiên. Các biến thể gen này đã tham dự vào quá trình hình thành phôi thai, nhất là khi nó bị gián đoạn. Một khi gen này bị tổn thương hay bị phá hủy sẽ tạo ra tính mất đối xứng giữa phải và trái. Ví dụ, thuận tay trái, tim ở bên phải… Nghiên cứu tiếp cho thấy, tuy tạo thêm nhiều lợi thế, nhưng gen PSCK 6 lại không hề ảnh hưởng đến thể chất lẫn tinh thần của những người trong cuộc.

KHẮC HÙNG (Theo PG/DM, 9/2013)

Nghiên cứu được báo cáo tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội châu Âu về sinh sản và phôi diễn ra ở London, Anh cho thấy sản phụ thường xuyên hút thuốc dẫn đến nguy cơ con trai họ có lượng tinh trùng suy giảm và kém chất lượng.

Các nhà khoa học đã tiến hành nghiên cứu đối với 2.900 sản phụ từ năm 1989. Những người con trai của các sản phụ này được kiểm tra thường xuyên ngay từ khi mới là phôi thai cho đến năm 20 – 22 tuổi. Đến tuổi trưởng thành, những nam giới này được tham gia phân tích các dữ liệu về tinh trùng, kích thước, chất lượng, số lượng… Kết quả cho thấy, 1/6 nam giới có lượng tinh trùng dưới mức bình thường (theo định nghĩa của WHO) và hơn 1/4 nam giới có lượng tinh trùng không đáp ứng được tiêu chuẩn của WHO. Các yếu tố nguyên nhân đưa ra nhấn mạnh, việc tiếp xúc với khói thuốc của người mẹ ngay từ khi nhũ nhi là một nguy cơ lớn dẫn tới lượng tinh trùng thấp. GS. Roger Hart, Đại học Tây Úc cho rằng lôgíc: thai nhi hấp thụ khói thuốc từ trong bụng mẹ, béo phì, tăng cân ở tuổi vị thành niên và khi trưởng thành hút thuốc lá dẫn đến giảm sản xuất tinh trùng.

M.Huệ (Theo Daily Mail, 7/2013)

Nghiên cứu cho thấy, trong trứng kiến gai đen có tới 42 – 47% chất đạm với hơn 30 loại acid và 31 nguyên tố vi lượng. Ngoài ra, trứng kiến gai đen còn chứa hàm lượng vitamin như A, D, E, B₁, B₁₂, B₂, trong đó có 8 loại acid amin thiết yếu mà có những loại cơ thể người không tự tổng hợp được.

Đã từ lâu, nhân dân ta phát hiện thấy kiến có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống. Chúng góp phần không nhỏ vào việc thụ phấn cho cây, tham gia tích cực vào việc bảo vệ môi trường sống. Kiến cũng là một loại thực phẩm dùng để chế biến các món ăn hấp dẫn như: bánh trứng kiến, canh trứng kiến, nộm trứng kiến, xôi trứng kiến… được rất nhiều người yêu thích. Những món ăn từ kiến không những ngon miệng mà còn mang lại rất nhiều dưỡng chất bổ ích cho cơ thể con người.

Dây chuyền lạnh chiết xuất dược liệu từ kiến đen.

Từ năm 2000, TS. Nguyễn Thị Vân Thái – Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương là người đầu tiên nghiên cứu và ứng dụng trứng kiến gai đen. Nghiên cứu này đã cho thấy, trong trứng kiến gai đen có tới 42 – 47% chất đạm với hơn 30 loại acid và 31 nguyên tố vi lượng. Ngoài ra, trứng kiến gai đen còn chứa hàm lượng vitamin như A, D, E, B₁, B₁₂, B₂, trong đó có 8 loại acid amin thiết yếu mà có những loại cơ thể người không tự tổng hợp được.

Nghiên cứu cũng mở ra hướng phát triển hỗ trợ cho vùng kiến gai đen sinh trưởng tự nhiên như Yên Thế – Bắc Giang, Lục Ngạn, Lạng Sơn…, tương lai có thể mở rộng ra các vùng miền Trung, Nam Trung Bộ. Hiện nay, huyện Thanh Ba (Phú Thọ) là địa phương đầu tiên triển khai nuôi kiến theo hình thức bán tự nhiên, có nghĩa là dùng kỹ thuật tạo ra thêm các tộc thích hợp, sau đó ngoài thức ăn tự nhiên có thể cung cấp thêm thức ăn mới nhưng không quá lạm dụng và đảm bảo mật độ thích hợp. Các nhà khoa học đánh giá loài kiến này rất “dễ tính” và chúng không hề gây hại đến môi trường. Việc nuôi kiến gai đen cũng rất đơn giản, chúng có thể sống trên các loại cây như luồng, tre, xoan, trẩu…

Thấy được những tiềm năng ưu việt của loài côn trùng dinh dưỡng này, các nhà khoa học Việt Nam đã dày công nghiên cứu kiến gai đen để cho ra đời những sản phẩm dinh dưỡng bổ ích cho sức khỏe con người. Chúng có thể giúp duy trì và bồi bổ trí não, tăng cường trí nhớ, tăng tuần hoàn máu não, cải thiện chức năng não bộ. Bên cạnh đó, sản phẩm dinh dưỡng từ kiến gai đen còn có khả năng chống lão hóa, kéo dài tuổi thanh xuân; giúp tăng cường thể lực, trí lực; hỗ trợ bảo vệ chức năng gan, thận; giảm stress, bồi bổ cơ thể, tăng cường sức đề kháng, chức năng miễn dịch cho cơ thể… giúp con người luôn có được sức khỏe tốt, trí nhớ tốt và tinh thần làm việc thoải mái để đạt được hiệu quả cao nhất trong công việc. Sản phẩm dinh dưỡng từ kiến gai đen rất phù hợp và cần thiết cho những người làm công việc văn phòng, lái xe, những người thường bị áp lực cao trong công việc và những người vừa ốm dậy.

Lá giang còn gọi chua méo, dây cao su hồng, là loại cây thân leo, mọc hoang và được trồng nhiều ở nước ta. Người dân Nam Bộ dùng để nấu canh chua, chế biến nhiều món ăn bổ dưỡng. Thân, lá và rễ của cây lá giang còn được dùng làm thuốc chữa bệnh. Theo Đông y, lá giang có vị chua, tính mát; vào kinh can. Có tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, giải độc, tiêu thũng, chỉ khát, bài thạch. Dưới đây xin giới thiệu một số cách chữa bệnh từ lá giang.

Chữa viêm đường tiết niệu và có sỏi: thân lá giang 10-20g. Hãm uống thay trà.

Chữa ăn không tiêu, bụng trướng đầy: lá giang 30-50g. Sắc uống. Đơn thuốc này uống liên tục chữa được sỏi và viêm đường tiết niệu.

Chữa đau nhức xương khớp, đau dạ dày: rễ hoặc lá 20-40g. Sắc uống; thường kết hợp với một số vị thuốc trị đau khác.

Chữa mụn nhọt, lở ngứa ngoài da, vết thương: lá tươi rửa sạch, giã nát, đắp lên vết thương.

Lá giang là vị thuốc chữa bệnh rất tốt.

Món ăn bài thuốc có lá giang:

Cá chuồn nấu lá giang: cá chuồn 3-5 con, lá giang 100g. Cá chuồn bỏ vảy, chặt vây, cắt làm 2-3 khúc; lá giang rửa sạch, vò giập. Nước đun sôi, cho cá vào, sau đó cho lá giang và bột canh (muối, mì chính), có thể thêm nắm gạo làm tăng phần đậm đặc của nồi canh. Khi bắc ra cho thêm trái ớt đập giập. Công dụng: bổ hư tổn, khu phong trừ thấp, cường kiện cân cốt; phòng chữa viêm đường tiết niệu với các triệu chứng đái dắt, đái buốt.

Nước tiểu bình thường có màu vàng rơm hoặc trong. Tiểu ra máu là hiện tượng có máu trong nước tiểu. Trên thực tế, có thể thấy máu đỏ tươi trong nước tiểu; nhưng máu cũng có thể bị hòa tan làm cho nước tiểu có màu hồng, màu gỉ sắt hoặc nâu (màu sắc bất thường). Vì vậy, khi thấy nước tiểu có màu bất thường, cần đến cơ sở khám và điều trị kịp thời.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tiểu ra máu trong đó có những nguyên nhân chính sau:

Nhiễm khuẩn đường tiểu. Bệnh thường gặp phổ biến ở phụ nữ, nam giới có tỷ lệ thấp hơn. Bệnh có thể xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập cơ thể qua niệu đạo và bắt đầu nhân lên trong bàng quang. Các nhiễm khuẩn đôi khi phát triển sau khi sinh hoạt tình dục. Các triệu chứng bao gồm tiểu liên tục, đau và buốt khi đi tiểu.

Nhiễm khuẩn thận: hay còn gọi là viêm bể thận có thể xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập thận theo đường máu hoặc di chuyển lên từ niệu quản đến thận (nhiễm khuẩn ngược dòng). Các dấu hiệu và triệu chứng thường tương tự như nhiễm khuẩn bàng quang, mặc dù nhiễm khuẩn thận có nhiều khả năng gây sốt và đau mạng sườn.

Sỏi bàng quang hoặc thận. Các khoáng chất trong nước tiểu tập trung đôi khi kết tủa, tạo thành các tinh thể trong thận hay bàng quang. Theo thời gian, các tinh thể có thể trở thành sỏi nhỏ, đá cứng. Các đá này thường không đau và không để lại triệu chứng trừ khi nó gây ra tắc nghẽn hoặc đang di chuyển. Sau đó, thường có triệu chứng sỏi thận, đặc biệt có thể gây ra cơn đau quặn thận.

Phì đại tuyến tiền liệt. Khi tuyến tiền liệt phì đại sẽ chèn ép niệu đạo, gây chặn dòng chảy nước tiểu nên bệnh nhân sẽ thấy tiểu khó, tiểu đêm hoặc liên tục đi tiểu. Ngoài ra, nhiễm khuẩn tuyến tiền liệt (viêm tuyến tiền liệt) cũng có thể gây ra các dấu hiệu và triệu chứng tương tự.

Bệnh thận khác. Vì chảy máu là một triệu chứng phổ biến của viêm cầu thận gây viêm nhiễm của hệ thống lọc của thận. Viêm cầu thận có thể là một phần của một bệnh hệ thống, chẳng hạn như tiểu đường hoặc nó xảy ra riêng lẻ. Nó có thể được kích hoạt bởi nhiễm virut hoặc các bệnh mạch máu (viêm mạch) và các vấn đề miễn dịch như bệnh lý thận IgA mà ảnh hưởng đến các mao mạch nhỏ, lọc máu trong thận dẫn đến tiểu máu.

Ung thư: Tiểu máu có thể là một dấu hiệu của thận, bàng quang hoặc ung thư tuyến tiền liệt.

Rối loạn di truyền: Bệnh thiếu máu thiếu hụt kinh niên của các tế bào máu đỏ có thể là nguyên nhân gây ra tiểu máu.

Chấn thương thận: Bị ngã hoặc đánh dẫn đến thương tích tại thận từ một tai nạn hoặc với môn thể thao có thể gây ra tiểu máu mà mắt thường có thể nhìn thấy (gọi đái máu đại thể).

Tác dụng phụ của thuốc: Có thể nhìn thấy tiểu máu đại thể bao gồm aspirin, penicillin, heparin và các thuốc chống ung thư cyclophosphamide.

Tùy theo nguyên nhân tiểu ra máu mà có những xử lý thích hợp. Đối với trường hợp nước tiểu đổi màu không nhận rõ là tiểu ra máu hay chỉ là sử dụng thực phẩm, cần thay đổi chế độ ăn để loại trừ nguyên nhân.

Nếu tiểu ra máu do quá trình tập luyện thể thao, cần điều chỉnh cường độ cho phù hợp. Tuy nhiên, tiểu máu luôn là nguyên nhân của một bệnh lý thực thể tại hệ tiết niệu hoặc các bệnh lý toàn thân nên nếu nghi ngờ bị tiểu máu, nhất thiết nên đến ngay cơ sở y tế để khám xác định có bị tiểu máu hay không và nếu có thì nguyên nhân nào gây nên. Lưu ý, không tự điều trị bằng kháng sinh, thuốc cầm máu… sẽ làm nặng thêm tình trạng bệnh lý nguy hiểm này.

Có thể gây ngộ độc

Khi hàm lượng HCN cao trong thức ăn chế biến từ sắn vào cơ thể người sẽ gây ngộ độc thực phẩm. Liều gây độc cho một người lớn là 20mg HCN, liều gây chết người là 50mg HCN cho mỗi 50kg thể trọng. Các nguy cơ gây ra ngộ độc thực phẩm do HCN trong sắn là do sử dụng sắn đắng, sắn cao sản (sắn công nghiệp) có chứa hàm lượng HCN cao; sơ chế và chế biến không bảo đảm an toàn (chưa bóc hết vỏ sắn trước khi luộc, chưa rửa và ngâm sạch và luộc sắn chưa kỹ…).

Các biểu hiện chính khi ngộ độc cyanhydric cấp tính ở người là hội chứng nhiễm độc thần kinh. Bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ngộ độc nhanh chóng sau khi ăn sắn và các sản phẩm chế biến từ cây sắn (lá sắn muối chua…) với các biểu hiện lâm sàng như: buồn nôn, nôn mửa, đau bụng và tiêu chảy; ù tai, chóng mặt, nhức đầu, mệt mỏi chân tay, đi không vững, có thể biểu hiện nặng hơn là co giật, hôn mê; khó thở, suy hô hấp cấp, biểu hiện xanh tím, giảm huyết áp, tăng nhịp tim… Nếu bệnh nhân không được cấp cứu, điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong.

Không ăn sắn lúc đói vì có thể gây say sắn, ngộ độc. Ảnh minh họa

Dự phòng ngộ độc cho cộng đồng

Cần tăng cường thông tin, tuyên truyền, phổ biến kiến thức bảo đảm an toàn thực phẩm trong lựa chọn, sơ chế, chế biến sắn. Không sử dụng sắn đắng, sắn cao sản (cả củ và lá) để chế biến thức ăn. Khi nghi ngờ là sắn độc tuyệt đối không sử dụng để ăn. Đối với củ sắn cần gọt, bóc vỏ kỹ, rửa ngâm nước sạch, luộc mở vung và nấu chín kỹ trước khi ăn. Đối với lá sắn cần ngâm nước, rửa sạch, muối chua hoặc luộc thật kỹ trước khi ăn. Khi ăn sắn, thấy có vị đắng thì không nên ăn. Không ăn sắn vào buổi sáng sớm, ăn khi đói.

Quy hoạch và công khai thông tin khu vực trồng các loại sắn. Tăng cường thông tin cảnh báo cho người dân loại sắn đắng, sắn cao sản không được sử dụng chế biến thành thức ăn trực tiếp (củ luộc, nướng, lá sắn muối, luộc…).

Tuyên truyền giáo dục cho mọi người trong gia đình về sắn độc và biết cách chế biến, xử trí sơ bộ khi bị ngộ độc sắn. Khi có người bị ngộ độc sắn, phải nhanh chóng loại trừ tác nhân gây ngộ độc bằng gây nôn chủ động trước 30 phút sau ăn và khi bệnh nhân tỉnh. Cho bệnh nhân uống dung dịch đường (tốt nhất là đường glucosa 30 – 50%) và chuyển đến cơ sở điều trị gần nhất.

Sống chung với tử thần

Fahrul Raji, một thanh niên khoảng 30 tuổi nhưng sức khỏe không được tốt, anh thường bị đau đầu, người luôn bải hoải và miệng khô, đắng. Theo BS. Stephan Bose-O’Reilly, người đang xét nghiệm cho Fahrul thì anh bị nhiễm độc thủy ngân mạn tính. Vị thầy thuốc người Đức này đã bắt đầu nghiên cứu về tác động của thủy ngân đối với sức khỏe người dân Indonesia cách đây 1 thập niên. Ông cho biết: “Fahrul Raji đã tiếp xúc với thủy ngân trong suốt nhiều năm, anh ta đã cho thấy những hội chứng điển hình của nhiễm độc thủy ngân”.

Mặc dù sử dụng thủy ngân trong lĩnh vực khai thác vàng quy mô nhỏ ở Indonesia được cho là bất hợp pháp, tuy nhiên nhiều thợ mỏ vẫn tiếp tục sử dụng nó để trích xuất vàng từ đất, đá. Fahrul Raji không phải là thợ mỏ mà anh có một cửa hàng vàng ở Kereng Pangi. Hàng ngày, cánh thợ mỏ mang đến cho anh thành quả lao động của họ – thường là những mẫu vàng nhỏ bằng hạt đậu có dính lẫn thủy ngân. Khi Fahrul nấu vàng thì thủy ngân bay hơi để lại vàng nguyên chất. Đó chính là lý do khiến cho những người nấu vàng như Fahrul thường nhiễm độc chất thủy ngân hơn thợ mỏ sử dụng nó tại mỏ vàng. BS. Stephan Bose-O’Reilly giải thích: “Thủy ngân là một chất độc thần kinh. Nó ảnh hưởng đến tiểu não – một phần não chịu trách nhiệm cho việc di chuyển đúng cách và phối hợp với các chuyển động của con người. Thủy ngân gây hại cho thận và các cơ quan nội tạng khác và không thể đảo ngược những tổn thương thần kinh này”.

Thủy ngân, chất độc thường được dùng trong việc đào đãi vàng ở Indonesia.

Thực ra, vụ nhiễm độc thủy ngân tồi tệ nhất đã diễn ra tại Nhật Bản vào nửa đầu thế kỷ 20. Những hội chứng bệnh đã diễn ra từ từ tại làng chài Minamata. Lúc đầu, không ai giải thích được vì sao giọng nói của mình trở nên bất bình thường, hay di chuyển trở nên khó khăn. Họ gặp trục trặc khi nuốt, hoặc run rẩy không thể kiểm soát. Trẻ em chào đời tại làng Minamata trở thành trẻ bại liệt. Hàng ngàn người chết trong hội chứng bệnh gọi là dịch bệnh Minamata. Nhưng trong suốt 30 năm, cho đến thập niên 1960, căn nguyên của dịch bệnh mới được xác định: một xưởng sản xuất nhựa tại Minamata đã bơm thủy ngân ra vịnh biển. Thủy ngân làm ô nhiễm cá, nguồn thực phẩm chính của cư dân địa phương.

Fahrul đang rất lo lắng về tác động của thủy ngân đối với sức khỏe của mình, song anh cũng không có ý định sẽ đổi nghề. Ngay cả khi biết mình mắc bệnh, Fahrul vẫn tự nhủ rằng bệnh không đáng kể. Tuy nhiên, nếu Fahrul tiếp tục nấu vàng trong cửa hàng và hít khói độc thì bệnh của anh sẽ ngày càng trầm trọng hơn.

Ước tính có khoảng 10 – 15 triệu thợ mỏ “hoạt động chui” tại 70 quốc gia trên thế giới. Ngành công nghiệp khai thác vàng quy mô nhỏ (ASGM) là nguồn gây ô nhiễm thủy ngân lớn nhất thế giới, đứng đầu là đốt nhiên liệu hóa thạch.

Ở miền Trung Kalimantan, tác động của khai thác vàng có sử dụng thủy ngân đã khiến cho môi trường bị tàn phá nặng nề. Xung quanh Kereng Pangi, cánh thợ mỏ đã phát quang rừng nguyên sinh, vốn là nơi sinh sống của đười ươi và chim mỏ sừng. Nơi đây có quang cảnh giống như trên mặt trăng, khi mà các hồ nước chứa đầy thủy ngân.

Thủy ngân là một chất gây ô nhiễm kéo dài – nó không phân hủy trong môi trường. Trên hòn đảo Lombok của Indonesia, thủy ngân kết hợp với xyanua càng làm nhân đôi sự tàn phá trầm trọng. Xyanua giúp làm tan rã thủy ngân và khi thủy ngân xâm nhập vào các đồng lúa, nó sẽ bó chặt các phân tử hữu cơ trong môi trường, trở thành methyl thủy ngân. Khai thác vàng có dùng thủy ngân đã làm nhiễm độc nhiều quốc gia trồng lúa ở Đông Nam Á.

Nguyên nhân gây nang tổ lông

Tuy có nhiều giả thuyết về nguyên nhân gây bệnh nang tổ lông, nhưng các nhà khoa học cho rằng nang tổ lông là do mắc phải. Nguyên nhân có thể do các nang lông bị vùi xuống dưới da, lông bị đẩy vào trong các nang lông giãn rộng và vào mô dưới da, gây phản ứng viêm và hình thành một cấu trúc nang xung quanh lông và các mẩu da tróc. Có thể có một sức ép lớn hay các chấn thương lặp đi lặp lại ở vùng cùng cụt là tiền đề tạo ra nang hoặc kích thích một nang tổ lông đã có sẵn.

Hormon sinh dục bắt đầu được sản xuất vào tuổi dậy thì có ảnh hưởng đến các tuyến bã lông. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam nhiều hơn ở nữ. Các yếu tố nguy cơ khác gồm: tiền sử gia đình đã có người mắc bệnh, người do nghề nghiệp phải ngồi lâu, người rậm lông, người có rãnh sâu giữa hai mông, người béo phì… thường bị tái phát nang tổ lông.

Nang tổ lông ở trên xương cùng cụt (trái) và ổ áp-xe nang tổ lông (phải).

Dấu hiệu nhận biết

Trên thực tế, có những bệnh nhân có nang tổ lông nhưng không có hoặc có rất ít triệu chứng như: chỉ thấy một vết lõm hay một lỗ rò ở da vùng cùng cụt. Trường hợp nang tổ lông nhiễm khuẩn sẽ có các triệu chứng: đau cột sống thấp, da vùng bệnh sưng, nóng, đỏ và đau. Có khi bị chảy mủ ở lỗ rò giữa hai mông, toàn thân có sốt. Một số trường hợp nang tổ lông có thể gặp ở những vùng khác của cơ thể như bàn tay.

Việc chẩn đoán bệnh nang tổ lông phải dựa vào các triệu chứng đặc trưng nói trên.

Bệnh nang tổ lông có thể gây các biến chứng là: hình thành ổ áp -xe; nang tổ lông tái phát nhiều lần; nhiễm khuẩn toàn thân; ung thư biểu mô tế bào vảy…

Điều trị bệnh nang tổ lông tùy thuộc tình trạng tổn thương. Đối với trường hợp nang tổ lông nhiễm khuẩn, tạo thành áp-xe tổ lông phải rạch và dẫn lưu mủ. Bác sĩ phải gây tê tại chỗ, dùng dao phẫu thuật rạch da để mở rộng xoang nhiễm khuẩn dẫn lưu mủ, lấy bỏ lông và những mẩu da tróc tụ lại trong ổ áp-xe. Rửa vết thương sạch bằng nước muối sinh lý, nhét gạc dẫn lưu và băng lại. Bệnh nhân cần được dùng kháng sinh diệt vi khuẩn, dùng thuốc giảm đau, vitamin nhóm B và vitamin C để nâng cao thể trạng. Điều trị các nang tổ lông mạn tính, các nang biến chứng hay tái phát, thường dùng phẫu thuật. Mở các đường rò và nạo vét sạch mủ, mảnh da tróc, lông. Tùy theo mức độ bệnh nhẹ hay nặng mà thầy thuốc thường phải gây tê tại chỗ hay gây tê vùng hoặc gây mê để phẫu thuật. Dùng dao mổ mở rộng các đường rò chính và phụ, nạo đến tận đáy; sau đó chèn nhẹ một miếng gạc và băng lại. Điểm cần lưu ý là phải cạo sạch lông xung quanh cách bờ vết mổ từ 3 – 4cm để phòng ngừa nang tổ lông tái phát. Phương pháp tuy có thể điều trị được bệnh nhưng có nhược điểm là phải chăm sóc lâu dài vết thương với thời gian cần để lành vết thương từ 4 – 6 tuần và tỷ lệ tái phát từ 1 – 19%. Một phương pháp phẫu thuật nữa là cắt bỏ rộng nang tổ lông để loại bỏ hết các nang. Rồi tùy theo tổn thương mà có nhiều cách xử trí tiếp theo như: để hở da cho vết thương tự lành; khâu kín da; khâu kín da với phương pháp chuyển vạt da.

Bệnh nang tổ lông thường ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và tâm lý bệnh nhân, nếu biến chứng nặng gây áp-xe hoặc nhiễm khuẩn toàn thân ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe bệnh nhân. Chúng ta đã biết rằng hormon sinh dục bắt đầu được sản xuất vào tuổi dậy thì, ảnh hưởng đến các tuyến bã lông và đây là cơ hội để bệnh nang tổ lông xuất hiện. Dựa vào đặc điểm này, tự bệnh nhân hoặc cha mẹ nếu chú ý và hiểu biết về bệnh sẽ phát hiện được nang tổ lông sớm để đi khám và điều trị sớm. Đối với các gia đình đã có người mắc bệnh nang tổ lông thì điều cần làm là chú ý phát hiện bệnh cho các con, nhất là khi chúng đến tuổi dậy thì. Bệnh này chủ yếu do mắc phải, gặp nhiều ở người do nghề nghiệp phải ngồi lâu, chẳng hạn nghề lái xe.

1. Tráng miệng bằng trái cây

Thông thường sau mỗi bữa ăn, nhiều người thích nhâm nhi vài miếng trái cây tráng miệng. Đây là một thói quen có hại cho sức khỏe.

Ảnh minh họa. (Nguồn: internet)

2. Nằm nghỉ

“Căng da bụng, chùng da mắt” là câu nói quen thuộc dùng để chỉ tình trạng sau khi ăn, thông thường mọi người đều cảm thấy buồn ngủ, kèm theo cảm giác uể oải. Điều này được lý giải là do vào thời điểm đó, lượng máu được huy động phần lớn tập trung vào hệ tiêu hóa nên lượng máu ở não bộ giảm đi đáng kể. Chính lý do này khiến cho não và các cơ quan khác đều “buồn ngủ”. 

Tuy nhiên, nếu ăn xong mà ngủ ngay thì não sẽ rơi vào trạng thái ức chế, kéo theo sự ngưng nghỉ của toàn bộ cơ thể, trong đó có hệ tiêu hóa. Hệ quả thức ăn không được tiêu hóa triệt để, thậm chí thực phẩm còn sót lại trong cơ quan tiêu hóa bị vi khuẩn tấn công gây ra bệnh về dạ dày, đường ruột.

3. Vận động mạnh

Vận động mạnh sau khi ăn dễ dẫn đến bệnh đau dạ dày. Bởi trong thời gian từ 1 đến 3 tiếng, máu phải đổ dồn về cơ quan tiêu hóa để làm nhiệm vụ “xử lý” thức ăn. Khi ta vận động mạnh trong khoảng thời gian này, buộc lượng máu phải phân bổ nhiều cho cơ bắp, dẫn đến máu không đủ cho cơ quan tiêu hóa, ảnh hưởng đến công năng của dạ dày, dễ gây bệnh đau dạ dày.

4. Hút thuốc lá

Nghiên cứu lâm sàng cho thấy, sau khi ăn, quá trình tuần hoàn máu tăng nhanh. Nếu hút thuốc ngay trong thời gian này, lượng chất độc hại cực lớn trong thuốc lá sẽ thấm vào máu nhanh hơn và nhiều hơn gấp 10 lần so với bình thường. Tình trạng này kéo dài có thể làm rối loạn công năng của dạ dày, ức chế hoạt động của tuyến tụy và gây ra các bệnh về phổi, tim mạch, dạ dày.

5. Uống trà

Nếu bạn có sở thích nhâm nhi một ly trà nóng sau khi ăn cơm, hãy đợi 30 phút rồi mới uống nhé. Bởi trong thành phần trà có chất tanin vào dạ dày sẽ kết hợp với protein, vitamin B1 và sắt trong thức ăn hình thành những hợp chất khó hấp thụ. Ngoài ra chất tanin và chất theocin được tìm thấy trong các loại trà có tác dụng ức chế sự bài tiết dịch vị và dịch ruột, không tốt cho việc tiêu hóa.

6. Đọc sách

Trong khoảng thời gian từ 1 đến 3 tiếng, máu phải đổ dồn về cơ quan tiêu hóa để làm nhiệm vụ “xử lý” thức ăn. Nếu đọc sách ngay trong thời điểm này, máu sẽ được huy động về mắt, làm giảm công năng của dạ dày, mặt khác khi máu tập trung không đủ để mắt hoạt động có thể làm giảm thị lực, dễ gây các bệnh về mắt.

7. Đi tắm

Đối với nhóm mảnh mai, có mật độ vú đặc nếu dùng liệu pháp HRT thì rủi ro mắc bệnh ung thư vú cao gấp 40% so với nhóm không dùng liệu pháp hormon, lý do ngực đặc có nhiều mô liên kết mô mỡ ít trong khi đó, nhóm béo phì (BMI trên 30) thì rủi ro ung thư do hiệu ứng hormon gây ra lại rất thấp. Nghiên cứu trên có những phát hiện tương tự những nghiên cứu đã thực hiện trước đây, trong đó phát hiện thấy mối liên quan bất lợi giữa việc dùng liệu pháp HRT với việc gia tăng mức độ ung thư vú. Trung bình cứ 10.000 phụ nữ dùng liệu pháp HRT thì có 578 người phát triển ung thư so với 546 người ở nhóm không dùng HRT.

DUY HÙNG (Theo LS, 9/2013)